Nadir Radio Qalaktika: Dörd Jet Partlayışı İlk Dəfə Kəşf Edildi!

Kosmosda dörd jet partlayışı olan yeni radio qalaktika kəşf edildi

Astronomlar nadir bir hadisəni aşkar ediblər: dörd dəfə aktivləşmiş jet partlayışına malik radio qalaktika. Bu unikal kəşf, böyük elliptik qalaktikada yerləşən J023721.13−010528.5 adlı radio mənbəsində aparılan müşahidələr nəticəsində ortaya çıxıb.

Güclü teleskopların birliyi

Hindistanın GMRT, Cənubi Afrikanın MeerKAT və ABŞ-ın Very Large Array teleskopları bu qalaktikanı diqqətlə izləyib. Tədqiqatın aparıcı alimlərindən Pavan Vijay Khadekar bildirir ki, bu qalaktika FR II tipli radio qalaktikalar sırasına daxildir – ən güclü və aktiv qalaktik nüvələrdən biridir.

Jetlərin dörd ayrı partlayışı

Ənənəvi olaraq, radio qalaktikalarda jet partlayışları iki və ya üç dəfə müşahidə olunub. İki jet partlayışı olan qalaktikalar “double-double”, üç jet partlayışı olanlar isə “triple-double” adlanır. Lakin J023721.13−010528.5 qalaktikasında dörd fərqli jet partlayışı aşkar edilib – bu, ilk dəfədir ki, belə bir nümunə tapılır.

Jetlər N1-N4 və S1-S4 kimi təyin olunub və onların yaşları 4,5 ilə 20,5 milyon il arasında dəyişir. Maraqlıdır ki, jetlərin yaşları məsafə ilə artır və onlar tədricən saat əqrəbinin əksinə fırlanır, S-şəkilli morfologiya yaradır.

Kosmik ölçülər və ehtimallar

Bu radio mənbə təxminən 3,9 milyon işıq ili uzunluğundadır və S-şəkilli radio mənbələr arasında ikinci ən böyükdür. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, dörd ayrı jet partlayışının ehtimalı, jet daxilindəki düyünlərin təsadüfi yaranma ehtimalından 3 milyon dəfə çoxdur.

İnsanlıq üçün yeni perspektivlər

Bu kəşf qalaktikaların nüvəsindəki aktivlik dövrlərinin çoxqatlı olduğunu və onların kosmik tarixçəsinin daha mürəkkəb olduğunu göstərir. Belə qalaktikaların sayının az olması onların nadirliyini və astronomiya üçün əhəmiyyətini artırır.

Pavan Vijay Khadekarın sözlərinə görə, bu tədqiqat radio qalaktikaların inkişafını və onların mərkəzindəki supermassiv qara dəliklərin fəaliyyətini daha dərindən anlamağa imkan verir. Bu, kainatın dinamikasını və qalaktikaların formalaşmasını araşdıran alimlər üçün yeni üfüqlər açır.