Dünyanın müxtəlif vulkanlarında qeyri-adi fəallıq: Nə baş verir?

Vulkanlar yenidən oyanır

Dünyanın müxtəlif nöqtələrində vulkan fəallığı artır. La Réunion adasında yerləşən Piton de la Fournaise vulkanı üçün xəbərdarlıq səviyyəsi 1 aktivləşdirilib, püskürmə ehtimalı yaxınlaşır. Yerli hakimiyyətlər magma rezervuarından səthə doğru hərəkət etdiyini bildirir və adaya giriş qadağan olunub.

Santorin adasında qeyri-adi zəlzələlər

Yunanıstanın Santorin adasında 2025-ci ilin əvvəlində 30 000-dən çox zəlzələ qeydə alınıb. Bu seysmik aktivlik magma mənşəlidir və zəlzələlər vulkanik rezervuardan gələn ərimiş qayaların üfüqi hərəkəti ilə əlaqələndirilir. Bu hadisə adada yaşayanların gündəlik həyatını çətinləşdirib və geoloqlar üçün yeni tədqiqat mövzusu yaradıb.

Rusiyada 450 ildən sonra vulkan püskürməsi

Rusiyanın Kamtçatka yarımadasında yerləşən Kracheninnikov vulkanı 450 ildən sonra püskürüb. Vulkanın püskürməsi zamanı 6 000 metr hündürlüyündə kül sütunu göyə qalxıb. Yerli fövqəladə hallar xidməti bildirib ki, ətrafdakı yaşayış məntəqələrinə təhlükə yoxdur.

Digər aktiv vulkanlar və risklər

İtaliyanın Etna vulkanı 2025-ci ilin iyununda 6,5 kilometr hündürlükdə kül və qaz buludu çıxarıb. Bu vəziyyət turistlər üçün təhlükəsiz sayılır. İndoneziyada İbu vulkanı 4 kilometr hündürlüyə tüstü buraxıb və bu, minlərlə insanın təxliyəsinə səbəb olub. Guadeloupe adasında Soufrière vulkanı yüksək nəzarət altındadır, vulkan 1990-cı illərdən bəri aktivlik göstərir, lakin yaxın zamanda püskürmə ehtimalı yoxdur.

İqlim dəyişikliyi və vulkanlar

Mütəxəssislər bildirir ki, iqlim dəyişikliyi vulkanların fəaliyyətinə təsir göstərə bilər. Məsələn, Groenlandiyada buz təbəqələrinin əriməsi və dənizə doğru hərəkəti mikrozəlzələlərə səbəb olur. Bu proseslər vulkanik aktivliyi dəyişə bilər.

Geofizik tədqiqatlar və gələcək perspektivlər

Fransada 2023-cü ildə başlanmış ən böyük yer dərinliyi tədqiqat proqramı vulkanların və zəlzələlərin səbəblərini daha yaxşı anlamağa yönəlib. Marsdan gələn meteoritlərin tədqiqi planetimizin vulkanizmi haqqında əlavə məlumatlar verir.

İnsanların həyatı və narahatlıqları

Havaidə vulkan torpağını oğurlayanların Pélé ilahəsinin lənətindən qorxduqları məlumdur. Yaponiyada Sakurajima vulkanı aktivdir və əhali təhlükə altındadır. Bu hadisələr insanları təbiətin gücü qarşısında kiçik və həssas hiss etdirir.

Vulkanların fəallaşması yalnız geoloqlar üçün deyil, milyonlarla insan üçün də həyati əhəmiyyət daşıyır. Təhlükəsizlik tədbirləri, erkən xəbərdarlıqlar və davam edən tədqiqatlar insanların həyatını qorumağa çalışır. Lakin təbiətin bu güclü nümayişi hələ çox suallar doğurur və insanları daim ayıq olmağa çağırır.