Dünyanın Şirin Su Balıqlarının 81%-i Niyə Tezliklə Yox Olur?

Şirin Su Balıqlarının Sürətlə Azalan Nüfusu

1970-ci ildən bəri dünyada köç edən şirin su balıqlarının sayı 81% azalıb. Bu dramatik geriləmə, Konvensiya üzrə Köçəri Vəhşi Heyvanların Mühafizəsi (CMS) tərəfindən yayımlanan hesabatda əks olunub. Hesabatda təxminən 15.000 növ köçəri şirin su balığı qeyd olunub.

İnsan Fəaliyyətləri və Təbiət Arasında Qırılma

Balıqların uzun məsafələrə səyahət etməsi üçün fasiləsiz çay koridorlarına ehtiyacı var. Lakin insan fəaliyyəti – su anbarları, kanallar, körpülər, çirklənmə, həddindən artıq ov və iqlim dəyişikliyi – onların həyat yolunu kəsir. Məsələn, Amazon hövzəsində yaşayan Brachyplatystoma rousseauxii balığı 11.000 kilometrə qədər səyahət edir, lakin onun yaşayış sahəsi su anbarları və həddindən artıq ov səbəbindən təhlükədədir.

Təhlükə Altında Olan Növlər və Qoruma Planları

CMS siyahısında olan 58 növdən 97%-i yoxa çıxmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. Üstəlik, 325 növ beynəlxalq mühafizə üçün namizəd kimi seçilib, onların 205-i Asiyada yaşayır. Təhlükə altında olan əsas çay hövzələri arasında Mekong, Amazon, Nil, Ganges və Brahmaputra var.

Amazon hövzəsində 20 növ mühafizə üçün prioritet elan olunub. Bu növlər Amazon balıqçılığının 93%-ni təşkil edir və illik gəliri təxminən 436 milyon ABŞ dollarıdır (təxminən 745 milyon AZN). Bu, yerli icmalar üçün həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan həyati əhəmiyyət daşıyır.

Qitələrarası Əməkdaşlıq və Ümid İşıqları

Amazon hövzəsində yaşayan Brachyplatystoma rousseauxii balığının qorunması üçün ölkələr arasında sərhədlərarası mühafizə planı hazırlanır. Bu plan balıqlar üçün təhlükəsiz səyahət koridorları yaratmaq və ortaq ov kvotalarını tənzimləməyi nəzərdə tutur. Bu təşəbbüs, həm təbiətin, həm də insan icmalarının gələcəyi üçün mühüm addımdır.

Ekspert Baxışı

CMS-in mütəxəssisi Zeb Hogan deyir: “Dünyanın böyük heyvan köçləri arasında çoxu su altında baş verir.” Bu sözlər, sualtı həyatın nə qədər zəngin və eyni zamanda nə qədər həssas olduğunu xatırladır.

İnsanlar və Təbiət Arasında İnce Xətt

Bu balıqların yox olması, təkcə təbiətin deyil, həm də milyonlarla insanın həyatına təsir edir. Balıqçılıqdan asılı olan icmalar gəlirlərini itirir, ekosistemlər isə tarazlığını itirir. Bu səbəbdən beynəlxalq əməkdaşlıq və davamlı mühafizə tədbirləri həyati əhəmiyyət daşıyır.

Bu hesabat bizi təbiətlə bağlı məsuliyyətimizə yenidən düşünməyə çağırır. Balıqların uzun səyahətləri, onların həyat hekayələri və insanlarla bağlılığı gələcək nəsillər üçün qorunmalıdır.