Einstein-Rosen Körpüsü: Zamanın Sirli Qovşağı İlk Dəfə Açıqlanır

Zamanın iki oxu və sirli körpü

Albert Einstein və Nathan Rosen 1935-ci ildə məkan-zamanın iki simmetrik nüsxəsini birləşdirən riyazi əlaqəni – Einstein-Rosen körpüsünü təqdim etdilər. Bu körpü, sadəcə məkan arasında deyil, zamanın iki fərqli oxu arasında əlaqə yaradır. Bir ox irəliləyir, digəri isə geriyə doğru hərəkət edir.

Qara dəliklər və məlumat paradoksu

Qara dəliklər fizikanın ən böyük sirlərindən biridir. 1974-cü ildə Stephen Hawking qara dəliklərin radiasiyasını aşkar etdi və bunun nəticəsində qara dəliklərin tədricən buxarlaşması mümkün olduğunu göstərdi. Lakin qara dəliklərin məlumat paradoksu hələ də tam həllini tapmayıb. Einstein-Rosen körpüsü məlumatın tərs zaman istiqamətinə keçməsini təmin edərək bu paradoksun həllinə yeni yanaşma təklif edir.

Körpünün qeyri-sabitliyi və nəzəri çərçivə

Einstein-Rosen körpüləri makroskopik səviyyədə qeyri-sabit və keçilməzdir. Onların səyahət üçün nəzərdə tutulmadığı vurğulanır. Bu körpü, qravitasiya və kvant fizikasını uzlaşdırmaq üçün riyazi model kimi yaradılıb. Enrique Gaztanaga və komandası bu yanaşmanın nisbilik və kvant mexanikasını tamamladığını bildirir.

Böyük Partlayış və kosmoloji dövrlər

Bəzi alimlər Böyük Partlayışın kainatın başlanğıcı olmadığını, əksinə kvant keçidi və ya sıçrayışı ola biləcəyini irəli sürürlər. Qara dəliklər isə kosmoloji dövrlər arasında körpü rolunu oynaya bilər. Bu nəzəriyyəyə görə, bizim kainatımız başqa bir, valideyn kainatdakı qara dəliyin içində yerləşə bilər. Bu da keçmiş və gələcək kainat dövrlərinin bir-birinə bağlı olma ehtimalını artırır.

İnsan və kainat arasında körpü

Bu nəzəriyyə yalnız fizikanın dərin suallarına cavab vermir, həm də insanın kainatdakı yerini yenidən düşünməyə vadar edir. Zamanın iki oxu, qara dəliklərin sirri və kainatın sonsuz dövrləri – hamısı bizi daha böyük və mürəkkəb bir reallığın içində yerləşdirir. Bu, həm qorxulu, həm də ümidverici bir kəşfdir.

Einstein-Rosen körpüsü kainatın ən gizli qatlarını açmaq üçün bir açar ola bilər. Lakin bu nəzəriyyənin eksperimental təsdiqi hələ gözlənilir. Gələcək tədqiqatlar insanlığın zaman və məkan anlayışını kökündən dəyişə bilər.