Son 40 ildə El Niño hadisələri 1000 il əvvələ nisbətən niyə daha güclüdür?

El Nino hadisələrinin gücü son 40 ildə tarixi səviyyələrə çatıb

Son 40 il ərzində El Nino hadisələrinin gücü 1000 il əvvəlki dövrlə müqayisədə təxminən 40% artıb. Michigan Universitetinin alimləri Qalapaqos adalarındakı 13 müasir və qədim koral nüvəsini araşdıraraq dəniz suyu temperaturunun uzunmüddətli dəyişikliklərini izləyiblər. Koral nüvələrinin kimyası tropik Sakit okeanın istiləşmə dövrlərini dəqiq əks etdirir.

El Nino və qlobal istiləşmə əlaqəsi

El Nino tropik Sakit okeanda təkrarən baş verən istiləşmə hadisəsidir və külək, yağış, temperatur kimi hava şəraitini dəyişdirir. Son 4-5 onillikdə güclü El Nino hadisələrinin sayında və intensivliyində artım müşahidə olunur. Alimlər bildirirlər ki, bu hadisələrin gücü qlobal temperaturun artması ilə paralel yüksəlir. Başqa sözlə, qlobal istiləşmə El Nino-nu daha güclü və dağıdıcı edir.

Hindistanda El Nino-nun təsiri

2026-cı ildə Hindistan Meteorologiya Departamenti El Nino-nun mövcudluğunu təsdiqləyib və onun mövsüm ərzində güclənəcəyini proqnozlaşdırıb. Bu il iyun ayında Hindistanın yağıntısı normal səviyyədən təxminən 40% az olub. Bu vəziyyət ölkədə quraqlıq riskini artırır və ərzaq təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaradır. El Nino quraqlıqlar, sel, meşə yanğınları kimi təbii fəlakətlərin artmasına səbəb ola bilər.

Ekspertlərin fikirləri

Michigan Universitetindən Julia Cole deyir: “Biz keçmişdə El Nino hadisələrinin bu qədər güclü olduğunu görməmişik və El Nino-nun gücü qlobal istiləşmə ilə paralel artır.” Ryan Maue əlavə edir: “Sual El Nino-nun baş verib-verməməsi deyil, onun nə qədər dağıdıcı olacağıdır.” Ben Noll isə vurğulayır: “Bu hadisə qlobal istiləşmə ilə üst-üstə düşür və biz inanırıq ki, qlobal istiləşmə El Nino-nu supergücləndirir.”

Gələcəyə baxış

Proqnozlar göstərir ki, qlobal temperatur sənaye öncəsi dövrdən 1.7-1.8°C yüksək ola bilər. Bu isə El Nino hadisələrinin daha da güclənməsinə və fəsadların artmasına səbəb olacaq. İnsanlar və ekosistemlər üçün bu, daha çox quraqlıq, ərzaq çatışmazlığı və təbii fəlakətlər deməkdir. İqlim dəyişiklikləri ilə mübarizədə El Nino-nun rolu daha da önəmli olur və bu hadisənin təsirlərinə hazırlıq vacibdir.