Elektron tullantılardan qızıl çıxarmağın ekoloji və innovativ yeni üsulu nədir?

Elektron tullantıların gizli xəzinəsi

Hər il dünyada milyonlarla elektron cihaz istifadədən çıxır və tullantıya çevrilir. Bu cihazların içindəki qızıl isə həm qiymətli, həm də ekoloji cəhətdən dəyərli resursdur. Smartfonlarda 7-dən 34 milliqrama qədər qızıl olur, dəyəri isə 1.16 ilə 5.81 dollar (təxminən 2.00-10.00 AZN) arasında dəyişir. Böyük cihazlarda isə bu rəqəm daha yüksək ola bilər.

Süd proteinindən nanofibrillərlə qızıl çıxarışı

ABŞ-da tədqiqatçılar elektron tullantılardan qızıl çıxarmaq üçün inqilabi metod hazırlayıblar. Bu üsul protein amyloid nanofibrillərindən istifadə edir. Nanofibrillər südün tərkibindən, yəni süd südündən (whey) əldə olunur və qızıl ionlarını dəqiq şəkildə ayıraraq yüksək təmizliyə malik qızıl hissəciklərinə çevirir.

Ekoloji və iqtisadi üstünlüklər

Ənənəvi mədənçiliklə müqayisədə bu metod daha ekoloji təmizdir. Qızıl çıxarma prosesi qramına təxminən 1.10 dollar (təxminən 1.90 AZN) başa gəlir, halbuki 22 karat qızılın bazar qiyməti təxminən 50 dollar (təxminən 86 AZN) təşkil edir. Protein jelləri isə təkrar istifadə oluna bilir, bu da tullantıların təkrar emalını daha səmərəli edir.

Qızılın elektron cihazlardakı rolu

Qızıl elektron cihazlarda yüksək elektrik keçiriciliyinə malikdir, korroziyaya davamlıdır və uzunömürlüdür. Nazik tellərə çevrilə bilən bu metal siqnal ötürülməsini etibarlı edir və 20-ci əsrin ortalarından bəri elektron texnologiyada əsas materiallardan biridir. ABŞ-ın hərbi və kosmik sənayesi də qızıla geniş istifadə etmişdir.

İnsanlar və gələcək

Bu yeni metod sayəsində milyonlarla ton elektron tullantıdan qiymətli metal çıxarılması mümkün olacaq. Bu həm təbii sərvətlərin qorunmasına, həm də tullantıların azaldılmasına xidmət edir. Gələcəkdə bu texnologiyanın geniş tətbiqi ekoloji problemlərin həllində önəmli addım ola bilər.