Elm tarixində ilk dəfə: Yer mantiyanın ən dərin nümunəsi qazıldı!

Yer mantiyanın dərinliklərinə səyahət

2023-cü ilin may ayında alimlər Atlantida Massifinin yaxınlığında yer mantiyaya aid ən dərin nümunəni qazıblar. Planlaşdırılan 200 metrlik qazı işi üç dəfə dərinliyə, 1 268 metrə çatdırılıb. Bu dərinlikdə serpentinləşmiş peridotit, harzburgit və qabbro kimi mantiya qayaları aşkar edilib.

Qazı işlərinin gedişi və əhəmiyyəti

JOIDES Resolution tədqiqat gəmisindən istifadə edilərək aparılan qazı işləri ABŞ Milli Elm Fondu tərəfindən maliyyələşdirilib. Alimlər qazı işlərinin gözləniləndən üç dəfə sürətli irəlilədiyini bildiriblər. Bu, yer qabığı ilə mantl arasındakı sərhəd olan Mohoroviçiç diskontinuitetini keçmədən əldə olunan ən dərin nümunədir.

Elm adamlarının fikirləri

Cardiff Universitetindən Johan Lissenberg və Leeds Universitetindən Andrew McCaig bildirirlər ki, serpentinləşmə dəniz suyunun mantl qayası ilə reaksiyası nəticəsində yaranır və bu proses yeraltı geokimyəvi dövranı anlamaqda vacibdir. Bu qazı işi Mid-Atlantic Ridge-dəki geoloji proseslərin daha dərindən öyrənilməsinə imkan yaradır.

Gələcəyin sualları

JOIDES Resolution gəmisinin 2024-cü ildən sonra maliyyələşdirilməyəcəyi məlumdur. Bu isə gələcəkdə belə dərin qazı işlərinin taleyini qeyri-müəyyən edir. Elm dünyası indi bu unikal nümunənin təhlilinə yönəlmiş vəziyyətdədir, çünki o, yer qabığı ilə mantiyanın qarşılıqlı təsirini və dəniz dibi geologiyasını yenidən düşünməyə vadar edir.

İnsan və təbiət arasında yeni körpü

Bu qazı işləri təkcə elmi nailiyyət deyil, həm də insanın yerin dərinliklərinə olan marağının, təbiətin sirrlərinə açılan qapının simvoludur. Hər bir nümunə, hər bir qazılan metr yerin dərinliklərinə atılan addımdır. Bu, planetimizin necə formalaşdığını və davamlı dəyişdiyini anlamaq üçün yeni imkanlar yaradır. Alimlərin sözlərinə görə, bu qazı işləri insanlığın yerin dərinliklərinə səyahətində yeni bir mərhələdir.