Elmdə inqilab: CAR-T terapiyası və qədim mağara rəsmləri necə yeni üfüqlər açır?

Tibbdə inqilab: CAR-T terapiyasının uğurlu sınaqları

Son günlərdə CAR-T-limfositlərinin autoimmun hemolitik anemiyanın müalicəsində pilot klinik sınaqları uğurla başa çatıb. Bu terapiyanın effektivliyi və təhlükəsizliyi növbəti klinik mərhələlərdə daha dəqiq qiymətləndiriləcək. CAR-T-limfositləri əsasən onkogematoloji xəstəliklərin, xüsusilə B-hüceyrəli şişlərin müalicəsində istifadə olunur.

Narkomaniya yükü və sosial çağırışlar

Qlobal xəstəlik yükü əməkdaşlığı 1990-2023-cü illər arasında narkotik istifadəsi ilə bağlı xəstəlik yükünün 25% artdığını müəyyən edib. Bu artım əsasən kannabis və opioid istifadəsinin artması ilə bağlıdır. 2023-cü ildə Rusiya narkotiklə bağlı xəstəlik yükünə görə dünyada 6-cı yerdə qərarlaşıb.

Heyvanların intellektual bacarıqları: İnək Veronikanın alət istifadəsi

Avstriyadan olan inək Veronika alətlərdən istifadə edən ilk ev heyvanı kimi qeydə alınıb. O, çubuqları ağızı ilə götürərək çətin çatılan yerləri qaşıyır və çoxfunksiyalı fırçadan istifadə edir: bədəninin yuxarı hissəsini tüklü ucu ilə, süd və qarın nahiyəsini isə hamar ucu ilə təmizləyir. Bu çoxfunksiyalı alət istifadəsi yalnız adi şimpanzelərdə müşahidə olunub.

Arxeoloji kəşflər: İndoneziyada 67,8 min illik insan əl təsviri

İndoneziyanın bir mağarasında tapılan insan əlinin təsviri 67,8 min il əvvələ aiddir. Bu, Avropadakı mağara rəsmlərindən təxminən 30 min il əvvələ təsadüf edir. Bu kəşf göstərir ki, insan yaradıcılığı və mağara rəsmləri Cənub-Şərqi Asiyada çox erkən dövrlərdə inkişaf edib.

Ekoloji problemlər və iqlim dəyişikliyi

Dünyanın 40 ən sıx əhalili çay deltasından 13-ü sürətlə aşağı düşür və ciddi daşqın təhlükəsi ilə üzləşir. Bu vəziyyətin əsas səbəbi iqlim dəyişikliyi deyil, yerli iqtisadi idarəetmə səhvləridir.

Nəticə

Son elmi və tibbi nailiyyətlər insan həyatının keyfiyyətini artırmaqla yanaşı, gələcək üçün yeni perspektivlər açır. CAR-T terapiyası xərçəng xəstələrinin müalicəsində ümid vəd edir, qədim mağara rəsmləri isə insanlığın mədəni tarixini daha dərindən anlamağa imkan verir. Eyni zamanda, narkomaniya və ekoloji problemlər cəmiyyətin sosial və ekoloji məsuliyyətini artırır.