Elmin 90%-i itir: Frontiers FAIR² məlumatları necə xilas edir?

Elmin 90%-i itir və yeni süni intellekt onu tapdı

Elm dünyasında böyük bir problem var: yaradılan məlumatların 90%-i itir və ya istifadə olunmur. Hər 100 datasetdən təxminən 80-i laboratoriyada qalır, 20-si paylaşılır, amma az təkrar istifadə olunur. Cəmi 2%-i FAIR (Tapıla bilən, Əlçatan, İnteqrasiya oluna bilən, Təkrar istifadə oluna bilən) standartlarına cavab verir və yalnız 1 dataset yeni kəşflərə səbəb olur.

Frontiers FAIR²: Elmi məlumatların qoruyucusu

Bu problemi həll etmək üçün Frontiers FAIR² Data Management adlı süni intellekt əsaslı sistem yaradılıb. Bu sistem məlumatların yoxlanması, etik istifadəsi, sitat verilməsi və təkrar istifadəsini təmin edir. Tədqiqatçılar təqdim etdikləri məlumatlar üçün sertifikatlı Data Package, rəy verilmiş və sitat verilə bilən Data Article, interaktiv vizuallaşdırma portalı və FAIR² Sertifikatı əldə edirlər. Bu məhsullar məlumatların həm insan, həm də maşın tərəfindən asanlıqla istifadə olunmasını təmin edir.

Pilot layihələr və tətbiq sahələri

Sistem SARS-CoV-2 virusunun 3800 spike protein variantını, 343 preklinik beyin zədəsi MRI skanını, 43 ölkənin ətraf mühit göstəricilərini və 280 Indo-Sakit Okean atolunu əhatə edən pilot datasetlərlə sınaqdan keçirilib. Bütün bu datasetlər FAIR² Open Specification tələblərinə tam uyğundur və uzunmüddətli, etibarlı istifadə üçün hazırlanıb.

Mütəxəssislərin fikirləri

Frontiers-in həmtəsisçisi və CEO-su Dr. Kamila Markram deyir: “Elmin 90%-i boşluğa yox olur. Frontiers FAIR² ilə heç bir dataset və kəşf itirilməməlidir.” Başqa mütəxəssislər də sistemin məlumatların keyfiyyətini artırdığını, tədqiqatçıların düzgün tanınmasını təmin etdiyini və elmi işlərin daha şəffaf olmasına kömək etdiyini vurğulayırlar.

Elm və cəmiyyət üçün faydaları

Bu sistem tədqiqatçıların iş yükünü azaldır, məlumatların paylaşılmasını və təkrar istifadəsini asanlaşdırır. Nəticədə, elmi kəşflər daha sürətli və effektiv olur. Məlumatların itirilməsi problemi aradan qalxdıqca, elm dünyasında yeni imkanlar yaranır və insan həyatına təsir edən innovasiyalar sürətlənir.

Frontiers FAIR² elmi məlumatların itirilməsinin qarşısını alaraq, gələcəyin tədqiqatlarını gücləndirir və elmə yeni nəfəs verir.