Ethereum Layer-2 Şəbəkələri: Müstəqillik və Sürət İnqilabı Başlayır

Ethereum-un Layer-2 Şəbəkələrinin Dəyişən Rolu

Ethereum-un Layer-2 şəbəkələri uzun illər əsas blokçeyn üzərində əməliyyatların sürətlənməsi və xərclərin azaldılması üçün əlavə qat kimi təqdim olunurdu. Lakin Ethereum-un həmtəsisçisi Vitalik Buterinin Layer-2-lərin Ethereum üçün zəruriliyi barədə şübhələrini ifadə etməsi bu sahədə yeni müzakirələrə səbəb oldu.

Arbitrum və Base: Ethereum-dan Müstəqil Şəbəkələr

Əvvəllər Arbitrum və Base kimi Layer-2 şəbəkələri Ethereum-un bir hissəsi kimi təqdim edilirdi. Məsələn, 2024-cü ilin martında Offchain Labs-ın həmtəsisçisi Steven Goldfeder Arbitrum-un Ethereum olduğunu demişdi. Lakin 2026-cı ilin fevralında o, fikrini dəyişərək "Arbitrum Ethereum deyil" ifadəsini işlədib. Bu, Layer-2 şəbəkələrinin artıq Ethereum-un sadəcə uzantısı deyil, öz müstəqil platformaları olduğunu göstərir.

Base şəbəkəsi hazırda təxminən 4 milyard ABŞ dolları (təxminən 6.8 milyard AZN) dəyərində aktivləri idarə edir, Arbitrum isə 2 milyard ABŞ dollarından (təxminən 3.4 milyard AZN) çox aktivləri qoruyur. Bu rəqəmlər Layer-2 şəbəkələrinin böyüklüyünü və iqtisadi gücünü açıq şəkildə göstərir.

Ekspertlərin Baxışı

Ben Fisch, Espresso Foundation-dan, Ethereum-un inkişafı ilə Layer-2-lərin müstəqilləşməsinin təbii bir proses olduğunu bildirir. Base şəbəkəsinin rəhbəri Jesse Pollak isə Ethereum-un əsas qatındakı təkmilləşmələri ekosistem üçün uğur sayır və əlavə edir ki, Layer-2-lər sadəcə "Ethereum, amma daha ucuz" ola bilməz.

Polygon-un CEO-su Marc Boiron isə rollupların yalnız miqyaslanma məqsədilə kifayət etmədiyini vurğulayır. O, Buterinin fikirlərinin rollupların daha geniş və real dünya tətbiqlərinə fokuslanmasının vacibliyini göstərdiyini deyir.

Optimism Foundation-un həmtəsisçisi və OP Labs-in CEO-su Jing Wang Layer-2-ləri müstəqil veb xidmətləri kimi təsvir edir: "L2-lər vebsaytlardır. Hər şirkətin özünəməxsus, ehtiyaclarına uyğun Layer-2-si olacaq. Ethereum isə açıq settlement standartıdır." Bu fikir Layer-2 şəbəkələrinin gələcəkdə fərdiləşməsinin əhəmiyyətini vurğulayır.

Vitalik Buterinin Şərhləri və Gələcəyə Baxış

Layer-2 liderləri Buterinin şərhlərini təhlükə kimi yox, ekosistemdə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qəbul edir. Onlar hesab edirlər ki, bu dəyişikliklər Ethereum ekosisteminin daha çevik və dayanıqlı olmasına xidmət edir.

İstifadəçilərə Təsiri və Nəticə

Bu inkişaflar kriptovalyuta istifadəçilərinə daha sürətli, ucuz və fərdiləşdirilmiş xidmətlər təqdim etməyə imkan verir. Ethereum-un Layer-2 şəbəkələri artıq yalnız əlavə qat deyil, öz iqtisadi və texnoloji həyatını quran müstəqil platformalara çevrilir. Bu isə ekosistemin gələcəyini yenidən formalaşdırır və istifadəçilərə daha çox seçim və rahatlıq gətirir.

Ethereum-un Layer-2 şəbəkələrinin bu yeni mərhələsi texnologiyanın sərhədlərini genişləndirərək kriptovalyutanın gündəlik həyatımıza daha dərindən inteqrasiyasını təmin edir.