Ethereum zkAPI: AI Ödənişlərində Şəxsiyyət Gizliliyi və İnqilabi Yeniliklər

Ethereum və Open Anonymity Project yeni zkAPI-nı təqdim etdi

1 oktyabr 2023-cü ildə Ethereum Foundation və Open Anonymity Project birlikdə Ethereum əsas şəbəkəsində (mainnet) zkAPI-nı elan etdilər. Bu sistem istifadəçilərə USDC ilə öncədən ödəniş etməklə məhdud, qısa müddətli API açarları almağa imkan verir və bu açarlar sıfır-bilik sübutları vasitəsilə yaradılır.

zkAPI-nın konsepsiyası və dizaynı

zkAPI-nın dizaynı 2023-cü ilin fevralında Ethereum Research platformasında Davide Crapis və Vitalik Buterin tərəfindən təqdim olunmuş təklifə əsaslanır. Davide Crapis Ethereum Foundation-un dAI komandasına rəhbərlik edir. Layihənin əsas məqsədi AI sorğularında ödənişi istifadəçinin şəxsiyyətindən ayırmaqdır. Bu, "Prompts are personal" prinsipinə əsaslanır və istifadəçi balansı Ethereum-da özəl qeyd kimi saxlanılır.

Texniki xüsusiyyətlər və təhlükəsizlik

zkAPI hər sorğu üçün sıfır-bilik sübutu yaradır, server isə bu sübutu yoxlayaraq müvəqqəti API açarı verir. Bu açar cihaz yaddaşında saxlanılır və məhdud məbləğdə olur. Sorğular yalnız bu açar vasitəsilə AI təminatçısına göndərilir, istifadəçinin adı və ödəniş məlumatları ötürülmür. Açarın müddəti bitdikdə istifadə haqqı hesablanır, lakin istifadəçi sorğuları və ödənişləri bir-birinə bağlı deyil.

OpenRouter və AI təminatçıları

Layihənin sənədlərində OpenRouter-un yüzlərlə AI modelinə birləşmə imkanı verdiyi göstərilir. Bu, istifadəçilərə müxtəlif AI xidmətlərinə rahat çıxış imkanı yaradır. OA Chat isə brauzer əsaslı, quraşdırma tələb etməyən özəl chatbot kimi təqdim olunur və onun kodu GitHub-da açıqdır.

Hüquqi və standart yeniliklər

2025-ci ilin may ayında federal məhkəmə OpenAI-dan istifadəçilərin silinmiş söhbət qeydlərini saxlamağı tələb edib, bu isə AI texnologiyalarında məxfilik məsələlərini gündəmə gətirib. 2025-ci ilin avqustunda ERC-8004 standartı avtonom AI agentlərinin qarşılıqlı əlaqəsini tənzimləmək üçün təklif olunub.

İnsanlar üçün nə deməkdir?

Bu yeniliklər AI istifadəçilərinə daha çox gizlilik və nəzarət imkanı verir. İstifadəçilər şəxsiyyətlərini açıqlamadan AI xidmətlərindən yararlana biləcək, ödənişləri isə şəffaf və təhlükəsiz şəkildə həyata keçirəcəklər. Bu, həm fərdi istifadəçilər, həm də AI təminatçıları üçün yeni imkanlar açır.

zkAPI-nın tam auditi barədə məlumat yoxdur, layihə eksperimental olaraq təqdim edilir və gələcəkdə inkişaf etdirilməsi gözlənilir. Ethereum və Open Anonymity Project-in bu təşəbbüsü AI və blockchain inteqrasiyasında yeni mərhələ ola bilər.