Ethereum zkEVM-də təhlükəsizlik boşluğu: Niyə hələ tam bağlanmayıb?

Ethereum-un zkEVM təhlükəsizlik səyləri davam edir

Ethereum-un zkEVM layihəsi blokçeyn texnologiyasında yeni təhlükəsizlik standartları yaratmaq məqsədi daşıyır. Lakin hazırda bu sistemin tam təhlükəsizliyi üçün nəzərdə tutulan 128 bit hədəfinə çatmaq hələ mümkün olmayıb. Better.codes platformasında keçirilən yarışmada KoalaIRS12 profilində aşağı sertifikat 63.99 bit, yuxarı sertifikat isə 116.13 bit olaraq ölçülüb. Bu, 52.14 bitlik hələ də həll olunmamış boşluğun olduğunu göstərir.

Formal yoxlama və sertifikatların əhəmiyyəti

Ethereum Foundation tərəfindən müəyyən edilmiş theorem, parametr və yoxlama mühiti əsasında hər təqdimat theorem-u həmin mühitdə sübut edir. May 2026-cı ildə aparılan SP1 formal yoxlama səyləri əlavə qatların təhlükəsizliyinin vacibliyini ortaya qoydu. Better.codes yarışması bu boşluğu iki istiqamətdə – aşağı və yuxarı sertifikatlarla daraltmağa çalışır. Nəticələr isə canlı lider lövhəsində daim yenilənir.

Tədqiqatçılar və gələcək planlar

Gal Arnon, Dan Boneh və Giacomo Fenzi kimi tanınmış alimlər akademik məqalələr yayımlayaraq bu sahədə irəliləyişlərə dəstək verirlər. Ethereum-un dekabr 2025-ci il üçün planlaşdırdığı 128 bit təhlükəsizlik hədəfi, fevral 2026 yeniləməsi ilə dekabr 2026-cı ilə təxirə salınıb. Bu müddət ərzində tədqiqatçılar boşluğu azaltmaq və sistemin tam təhlükəsizliyini təmin etmək üçün əlavə komponent sübutları təqdim etməlidirlər.

Ethereum bazarına təsiri və insan faktoru

Ethereum-un bazar kapitallaşması hazırda 303.98 milyard ABŞ dolları (təxminən 516 milyard AZN), 24 saatlıq ticarət həcmi isə 33.59 milyard ABŞ dolları (təxminən 57 milyard AZN) təşkil edir. Qiymət isə son 24 saatda 7.27% artıb. Bu göstəricilər layihənin bazarda əhəmiyyətini göstərir. Lakin təhlükəsizlik boşluqları istifadəçilərin etibarını sarsıda bilər, buna görə də tədqiqatçılar və inkişafçılar bu boşluqları aradan qaldırmaq üçün təzyiq altındadırlar. Better.codes yarışması isə bu prosesdə şəffaflıq və rəqabət yaradır, nəticələr canlı izlənir və hər kəs üçün açıqdır.

Ethereum-un zkEVM təhlükəsizliyi gələcəkdə blokçeyn texnologiyasının davamlılığı və istifadəçi etibarının qorunması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Tədqiqatçılar bu boşluqları aradan qaldırmaq üçün son tarixə qədər səylərini artıracaqlar.