Tarixdə ilk dəfə: Eyni sistemdə iki super-puff ekzoplanet aşkarlandı!

TOI-791 sistemində nadir super-puff ekzoplanetlər

Kosmosun dərinliklərində, Yerə təxminən 1110 işıq ili məsafədə yerləşən TOI-791 adlı cırtdan ulduzun ətrafında iki super-puff ekzoplanet kəşf olunub. Bu planetlər TOI-791 b və TOI-791 c adlanır və onların sıxlığı pambıq konfetindən də azdır.

Qaz nəhənglərinin ən yüngülləri

Hər iki planet Yupiter qədər böyükdür, lakin Yupiterdən qat-qat yüngüldür. Məsələn, Yupiterin sıxlığı TOI-791 c-dən 28 dəfə, TOI-791 b-dən isə 35 dəfə çoxdur. Bu, onları ən yüngül qaz nəhəngləri edir və onların tərkibi və yaranma prosesləri barədə yeni suallar doğurur.

Orbital rezonans və kəşf tarixi

TOI-791 b və TOI-791 c planetləri 5:3 orta hərəkət rezonansında fırlanır. Daxili planet 5 dövrəni, xarici isə 3 dövrəni tamamlayır. Onların tranzitləri isə 11 saat davam edir. TOI-791 b 2019-cu ildə, TOI-791 c isə 2023-cü ildə NASA-nın TESS kosmik teleskopu vasitəsilə aşkar edilib.

Qlobal teleskopların rolu

Ekzoplanetlərin ölçüsü və sıxlığı qlobal teleskoplar, o cümlədən Antarktidadakı Concordia stansiyasında yerləşən ASTEP teleskopu ilə ölçülüb. Bu, tədqiqatın dəqiqliyini artırıb və planetlərin xüsusiyyətlərini daha yaxşı anlamağa imkan verib.

Ekspertlərin fikirləri

Oxford Universitetindən George Dransfield bildirir ki, “Yalnız bir neçə belə super-puff planet məlumdur və eyni sistemdə iki belə planet tapmaq daha nadirdir.” Birmingham Universitetindən Amaury Triaud əlavə edir: “Bu sistem super-puff planetlərin necə formalaşdığını və inkişaf etdiyini anlamaq üçün unikal laboratoriyadır.”

Gələcək müşahidələr

James Webb Kosmik Teleskopu ilə əlavə müşahidələr planlaşdırılır. Bu müşahidələr planetlərin atmosferində karbon, azot və oksigen birləşmələrinin olub-olmadığını araşdıracaq və onların yaranma prosesləri barədə yeni məlumatlar verəcək. Bu kəşf planetar elmdə yeni mərhələ açır və kainatdakı planetar sistemlərin formalaşması haqda anlayışımızı genişləndirir.