Startup Dünyasında Fırıldaqçılıq: İdarə Heyəti İkiqat Artdı, Gəlirlər 19% Yüksəldi

Texnologiya sahəsində fırıldaqçılığın geniş yayılması

İngiltərənin Imperial College və Fransanın Emlyon Business School-un birgə hazırladığı hesabat 2000-2023-cü illər arasında ABŞ-ın SEC və DOJ tərəfindən araşdırılan fırıldaqçılıq işlərini təhlil edib. Nəticələr göstərir ki, startup dünyasında fırıldaqçılıq düşündüyümüzdən daha geniş yayılıb.

Fırıldaqçılığın üç mərhələsi və nümunələr

Hesabatda fırıldaqçılıq səthi, gücləndirilmiş və dərin olmaqla üç mərhələdə təsnif edilir. Səthi fırıldaqçılıqda şirkətin uğuru barədə yalan məlumatlar verilir. Gücləndirilmiş mərhələdə isə saxta sənədlər hazırlanır. Dərin fırıldaqçılıqda isə saxta demo və "paralel reallıqlar" yaradılır.

Məhkum olunanlar arasında Frank şirkətinin Charlie Javice, Kalder-in Gökçe Güven, Terraform Labs-in Do Kwon və GameOn-un Alexander və Valerie Lau Beckman kimi tanınmış şəxslər var.

VC dəstəyi və fırıldaqçılıq riski

Toronto Universitetinin araşdırması 654 fırıldaqçılıq işini əhatə edib və göstərib ki, VC dəstəyi alan startup-lar daha çox fırıldaqçılıqla üzləşir. İsti bazarlarda yaradılan şirkətlərdə bu risk 19% yüksəkdir. Üstəlik, təsisçilərin idarə etdiyi idarə heyətləri iki dəfə çox fırıldaqçılıq halları ilə bağlıdır.

Investorların məsuliyyəti və bazar davranışı

Hesabatda vurğulanır ki, bəzi investorlar fırıldaqçılığı normal qəbul edir və hətta dəstəkləyir. Onlar keçmiş pozuntulara görə cəzalandırılmır və fırıldaqçılıq edənlər yenidən investisiya ala bilir. Bu isə bazarda məsuliyyətin azalmasına səbəb olur.

SEC-in startup-ları müəyyən investisiya həddini keçdikdən sonra müntəzəm yoxlaması və investorların korporativ idarəetmədə məsuliyyət daşıması vacibdir. Hesabatda bildirilir: “Investorlar aşırı böyümə tələblərinə görə məsuliyyət daşımalıdır.”

İnsanlar və bazar üçün nəticələr

Bu fırıldaqçılıq hallarının geniş yayılması bazar etibarını sarsıdır və həqiqi innovasiyaların qarşısını alır. İnvestorlar və startup rəhbərləri üçün şəffaflıq və məsuliyyət əsas şərtdir. Əks halda, texnologiya sahəsində inam itir və bazar uzunmüddətli zərər görür.

Bu hesabat texnologiya və startup ekosistemində fırıldaqçılıqla mübarizənin vacibliyini bir daha ortaya qoyur və investorların daha ciddi nəzarət mexanizmləri tətbiq etməsinin zəruriliyini vurğulayır.