Fatality Valley daşlarının sirli hərəkətinin səbəbi ilk dəfə açıqlandı

Racetrack Playa-da daşların sirli hərəkəti

1915-ci ildə Fatality Valley Milli Parkının Racetrack Playa səhrasında böyük daşların öz-özünə hərəkət edərək arxalarında izlər buraxması müşahidə olunub. Bu hadisə uzun müddət elm adamları üçün anlaşılmaz qalmışdı.

Daşların tərkibi və çəkisi

Daşlar əsasən dolomit və syenitdən ibarətdir. Bəziləri 700 funt (təxminən 317 kq) ağırlığında olub. Onların necə hərəkət etdiyi barədə müxtəlif nəzəriyyələr irəli sürülmüşdü, o cümlədən küləyin daşları sürükləməsi və maqnit sahələrinin təsiri kimi fikirlər.

Ralph Lorenzin araşdırmaları və təcrübələri

2011-ci ildə Johns Hopkins Universitetindən tədqiqatçı Ralph Lorenz və onun komandası bu sirri araşdırmağa başladı. Lorenz ev şəraitində buz və daşın qarşılıqlı təsirini sınadı: “Kiçik bir daş götürdüm, Tupperware qabına qoydum, içərisinə su əlavə etdim ki, daşın bir hissəsi suyun üzərində qalsın. Sonra qabı dondurucuya qoydum və daşın ətrafında buz lövhəsi əmələ gəldi.”

Lorenz bu buzlu daş modelini su dolu qabda yüngülcə üfürərək daşın üzərək hərəkət etdiyini və altındakı qumda izlər buraxdığını müşahidə etdi. Bu, daşların hərəkətinin buz, su və küləyin birgə təsiri nəticəsində baş verdiyini göstərdi.

2014-cü ildə vizual sübut

2014-cü ildə Lorenz və komandası daşların hərəkətini ilk dəfə filmə çəkərək bu fenomeni vizual olaraq sübut etdilər. Bu, daşların üzərində buz lövhəsinin yaranması və küləyin təsiri ilə daşların yavaş-yavaş yumuşaq palçıq üzərində hərəkət etməsi ilə izah olunur.

Fatality Valley-nin elmi əhəmiyyəti

Fatality Valley NASA tərəfindən Mars səthinə bənzər şərait kimi istifadə olunur. Daşların sirli hərəkəti təbiətdə nadir və maraqlı bir hadisədir. Ralph Lorenzin sözləri ilə, “Elm bəzən şans elementinə malikdir.” Bu kəşf təbiətin gözlənilməz və sirli tərəflərini bir daha ortaya qoydu.

İnsanlara təsiri və gələcək perspektivlər

Bu fenomen təkcə elm adamlarını deyil, həm də turistləri və təbiət həvəskarlarını cəlb edir. Daşların hərəkət mexanizmi açıldıqca, təbiətin incə mexanizmləri daha yaxşı başa düşülür və bu, gələcəkdə digər planetlərdə həyat axtarışına da işıq sala bilər.