Federal Rezervdən Şok Qərar: Bankların Siyasi Debankinqinə Son Verilir

Bankların siyasi debankinqi niyə narahatlıq doğurur?

ABŞ Federal Reserve bank nəzarətində köklü dəyişikliklər təklif edir. Yeni qaydalara görə, bank nəzarətçiləri artıq bankları siyasi baxımdan bəyənilməyən bizneslərlə və ya müştərilərlə əlaqəni kəsməyə məcbur edə bilməyəcək. Bu addım, xüsusilə son illərdə artan debankinq halları ilə bağlı narahatlıqları azaltmaq məqsədi daşıyır.

JPMorgan-un hesab bağlamaları və debankinq nümunələri

2021-ci ilin fevralında JPMorgan Chase & Co. keçmiş prezident Donald Trump-a məxsus 50-dən çox hesabı bağlayıb. Bank bu qərarın səbəbini açıqlamayıb, lakin bu hadisə debankinq mövzusunda ictimai müzakirələri alovlandırıb. Sosial mediada, xüsusilə Strike şirkətinin CEO-su Jack Mallers bu hesab bağlamalarını səbəbsiz adlandıraraq tənqid edib.

Federal Reserve-in təklif etdiyi dəyişikliklər

26 yanvar 2026-cı il tarixində açıqlanan təklifə əsasən, “reputation risk” – yəni bankların nüfuzuna zərər gəlməsi qorxusu – bank nəzarətindən çıxarılır. Bu, bankların siyasi və dini səbəblərlə qanuni müştərilərlə əlaqəni kəsməsinin qarşısını almaq üçün atılan əsas addımdır. Federal Reserve-in Nəzarət üzrə Vitse-prezidenti Michelle W. Bowman bildirib ki, “biz debankinq hallarının artmasından narahatıq, çünki bank nəzarətçiləri bəzən bu amildən istifadə edərək müştəriləri siyasi və dini baxışlarına görə təzyiq altına alırlar.”

Bundan əlavə, təklifdə “permitted payment stablecoin issuers” – yəni icazə verilmiş stabilkoin buraxan təşkilatlar – bank kimi tanınacaq və onlara da eyni qaydalar tətbiq olunacaq.

İctimai rəy və gələcək perspektivlər

Federal Reserve-in bu təklifi 23 fevral 2026-cı ildən etibarən 60 gün müddətində ictimai müzakirəyə açıq olacaq. Bu müddət ərzində banklar, müştərilər və maraqlı tərəflər öz fikirlərini bildirə biləcəklər. Təklifin qanunvericilik mərhələsində hansı dəyişikliklərə məruz qalacağı hələ məlum deyil.

İnsanların gündəlik həyatına təsiri

Bu dəyişikliklər, bankların siyasi və dini baxışlara görə müştəriləri hesabdan çıxarmasının qarşısını alaraq, insanların maliyyə xidmətlərinə daha ədalətli və bərabər çıxışını təmin edə bilər. Beləliklə, qanuni biznes sahibləri və fərdi müştərilər, siyasi mövqelərinə görə maliyyə sistemindən kənarlaşdırılmaq qorxusu olmadan bank xidmətlərindən istifadə edə biləcəklər.

Federal Reserve-in bu addımı, maliyyə sistemində ədalət və şəffaflıq prinsiplərinin gücləndirilməsi istiqamətində mühüm dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir.