Ganga Deltası Niyə Okeandan Daha Sürətlə Batır? Həyat Təhlükədə!

Ganga-Brahmaputra deltası: sürətlə batma təhlükəsi

Dünyanın ən böyük çay deltalarından biri olan Ganga-Brahmaputra deltası 2014-2023-cü illər arasında okean səviyyəsindən daha sürətlə batır. Yeraltı suyun həddindən artıq çəkilməsi, əsasən kənd təsərrüfatı, sənaye və ev təsərrüfatlarının ehtiyacları üçün suyun çıxarılması bu problemin əsas səbəblərindəndir.

Deltaların ümumi vəziyyəti və təhlükə

Avropa Kosmik Agentliyinin Copernicus Sentinel-1 peyki vasitəsilə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, dünya üzrə 40 böyük çay deltasının yarıdan çoxu ildə 3 millimetrdən çox sürətlə batır. Qlobal dəniz səviyyəsi isə ildə təxminən 4 millimetr yüksəlir. Bu o deməkdir ki, deltalar dəniz səviyyəsinin yüksəlməsindən daha sürətlə batır.

Ganga-Brahmaputra deltası və Kolkata şəhəri

Ganga-Brahmaputra deltası ərazisinin 90 faizindən çoxu batma prosesinə məruz qalır. Kolkata kimi böyük şəhərlər də bu təhlükə altındadır. Yeraltı suyun çox çəkilməsi ilə yanaşı, çaylarda bəndlərin və dəmir yollarının olması təbii çöküntü axınını bloklayır və torpaq batmasını sürətləndirir.

Digər deltalar və qlobal təsirlər

Tayland, İndoneziya və Çindəki deltalar ildə təxminən 8 millimetr sürətlə batır ki, bu da dünyanın ən sürətli batma sürətlərindən biridir. Bangkok, Şanxay, Ho Chi Minh City, Aleksandriya və New Orleans kimi böyük şəhərlər də bu təhlükə ilə üzləşir. Deltaların batması daşqınların tezləşməsinə və torpaq itkisinə səbəb olaraq milyonlarla insanın həyatını və iqtisadiyyatını riskə atır.

Ekspertlərin tövsiyələri və gələcək perspektiv

Mütəxəssislər yeraltı suyun çəkilməsinin azaldılmasını, çaylarda təbii çöküntü axınının bərpasını və delta torpaqlarında ağır tikintilərin məhdudlaşdırılmasını tövsiyə edir. Bu tədbirlər batma sürətini yavaşlada bilər, lakin uzunmüddətli və ciddi yanaşma tələb edir. Hindistanın deltaları yaxın gələcəkdə daşqın, torpaq itkisi və məcburi köçlə üzləşə bilər.

İnsanların həyatı və gələcəyi

Bu batma prosesi sadəcə torpağın itməsi deyil, milyonlarla insanın evsiz qalması, kənd təsərrüfatının məhv olması və sosial problemlərin dərinləşməsi deməkdir. Kolkata sakinləri artıq bu təhlükəni hiss edir və gündəlik həyatları su altında qalma riski ilə üzləşir. Gələcək nəsillər üçün isə bu ərazilərin yaşanmaz hala gəlmə riski mövcuddur.

Ganga-Brahmaputra deltası və digər çay deltalarının qorunması həm ekoloji, həm də sosial baxımdan prioritet olmalıdır.