Google-un keçmiş CEO-su kainatı araşdırmaq üçün dörd teleskopa sərmayə qoyur

Yeni Teleskop Layihələri Elmdə İnqilab vəd edir

PHOENIX, Arizona — Yanvarın 7-də Amerika Astronomiya Cəmiyyətinin 247-ci toplantısında mühüm bir elmi xəbər elan edildi: Dörd yeni nəsil teleskop layihəsi özəl maliyyə dəstəyi ilə həyata keçiriləcək. Bu teleskoplardan üçü yerüstü, biri isə kosmosda yerləşəcək. Xüsusilə Lazuli adlı kosmik teleskop, Hubble Kosmik Teleskopundan 70% daha çox işıq toplama gücünə malik olacaq və 2029-cu ildə orbitə buraxıla bilər.

Schmidt Sciences-in Rolu

Bu təşəbbüs Schmidt Sciences adlı xeyriyyə təşkilatı tərəfindən dəstəklənir. Təşkilatın təsisçiləri Eric Schmidt, Google-un keçmiş CEO-su, və həyat yoldaşı Wendy Schmidt-dir. Schmidt Sciences-in bu təşəbbüsü, özəl maliyyə ilə böyük astronomiya layihələrinin həyata keçirilməsi baxımından əlamətdardır.

Lazuli layihəsinin icraçı direktoru Pete Klupar konfransda belə deyib: 'Biz bunu üç ilə həyata keçirəcəyik və çox aşağı büdcə ilə edəcəyik.' O əlavə edib ki, ənənəvi metodlarla davam etmək elmi məlumatların nəsillər boyu itirilməsinə səbəb ola bilər. Buna baxmayaraq, layihənin uğurundan güzəştə getmək olmaz.

Lazuli Teleskopunun Texniki Xüsusiyyətləri

Lazuli teleskopunun güzgüsü 3.1 metr enində olacaq və həm yaxın infraqırmızı, həm də optik dalğa uzunluqlarında müşahidələr aparacaq. Teleskop Ay rezonanslı orbitinə yerləşdiriləcək ki, bu da həm sabitlik, həm də xərclərin azaldılması baxımından əlverişli seçimdir. Lazuli-nin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri yüksək kontrastlı koronoqraf alətidir. Bu texnologiya ekzoplanetlərin birbaşa görüntülənməsinə imkan yaradacaq.

Arizona Universitetindən Ewan Douglas qeyd edib: 'Lazuli-də nümayiş etdirəcəyimiz texnologiyalar NASA-nın Nancy Grace Roman Kosmik Teleskopunu tamamlayacaq və Günəşə bənzər ulduzların ətrafında Yerə bənzər planetləri daha sürətli və effektiv şəkildə tapmağa kömək edəcək.'

Yerüstü Teleskoplar

Schmidt Sciences-in dəstəklədiyi üç yerüstü teleskop layihəsi də diqqətəlayiqdir:

• Argus Array: 1200 kiçik teleskopdan ibarət bu sistem 2028-ci ildə istifadəyə veriləcək. 8000 kvadrat dərəcəlik geniş bir sahəni müşahidə edəcək və saniyəlik zaman miqyasında dəyişən hadisələri izləyəcək.
• Deep Synoptic Array (DSA): Nevada ştatında qurulacaq bu teleskop sistemi 1656 teleskopdan ibarət olacaq və radio dalğalarını müşahidə edəcək. DSA-nın sürəti mövcud radio teleskoplarla müqayisədə on dəfə yüksəkdir.
• LFAST: 20 moduldan ibarət olan bu teleskop sistemi, böyük ölçülü teleskopların funksiyalarını daha sərfəli şəkildə təmin edəcək. Mini günbəzlər ilə qorunan güzgülərdən ibarət olan bu sistem, elmi tədqiqatlarda çevik yanaşma təmin edəcək.

İnsanlığa Təsir

Bu teleskoplar kainatın sirrlərini açmağa, ekzoplanetləri kəşf etməyə və kosmik hadisələri daha dəqiq izləməyə imkan yaradacaq. Schmidt Sciences-in rəhbəri Arpita Roy layihənin məqsədini belə açıqlayıb: 'Biz texnologiyanı astronomların əlinə daha tez çatdırmaqla astrofizikada inqilab etməyə çalışırıq.'

Bu təşəbbüs, həm elmi biliklərin artırılması, həm də özəl sektorun elmi tədqiqatlara dəstəyini artırmaq baxımından mühüm addımdır.