Google-un proqnozu: 2029-cu ildə kvant kriptoqrafiyası dünyanı necə dəyişdirəcək?

Q-Day nədir və niyə önəmlidir?

Q-Day, kvant kompüterlərinin mövcud kriptoqrafiyanı qırmaq qabiliyyətinə malik olacağı nəzərdə tutulan gələcək gün kimi tanınır. Bu, rəqəmsal təhlükəsizliyin əsas elementlərindən biri olan 2048-bit RSA açarlarının artıq təhlükəsiz olmayacağı anı ifadə edir. Google-un son açıqlamasına görə, bu dönüş nöqtəsi 2029-cu ildə baş verə bilər.

Google-un yeni proqnozu və texnoloji irəliləyişlər

Əvvəllər bu hadisənin daha uzaq gələcəkdə, təxminən 2040-cı illərdə baş verəcəyi düşünülürdü. Lakin Google-un 2023-cü ildə yayımladığı hesabat göstərir ki, 1 milyon "noisy qubit" – yəni səhvlərə meylli kvant bitindən ibarət kvant kompüteri 2048-bit RSA açarını bir həftədən az müddətdə poza bilər. Bu, 2012-ci ildə 1 milyard dəqiq qubit ehtiyacı ilə müqayisədə daha əlçatan bir rəqəmdir.

Hazırkı kvant kompüterləri "Noisy Intermediate Scale Quantum" (NISQ) adlanır və onlar səhvlərə meylli qubitlərdən istifadə edir. Bu səhvlərə baxmayaraq, Google-un hesabatı göstərir ki, kvant kompüterləri yaxın gələcəkdə kriptoqrafiyanı sarsıda biləcək gücə çatacaq.

Təhlükəsizlik sahəsində narahatlıqlar və çağırışlar

Q-Day təhlükəsizlik sahəsində çalışan kriptoqrafların diqqət mərkəzindədir. Bu hadisə bəzən Y2K problemi ilə müqayisə edilir — böyük texnoloji dönüş nöqtəsi və potensial risklər.

Ekspertlər bildirirlər ki, kvant kompüterlərinin bu potensialı gözləniləndən daha tez reallaşa bilər. Bu isə post-kvant kriptoqrafiyasına keçidin sürətləndirilməsini tələb edir. Post-kvant kriptoqrafiyası, kvant hücumlarına davamlı yeni şifrələmə metodlarını əhatə edir.

İnsanlar və gələcək

Bu texnoloji inkişaf internet, bank sistemləri və şəxsi məlumatların qorunması sahəsində yeni çağırışlar yaradır. Rəqəmsal həyatın təhlükəsizliyi üçün standartların yenilənməsi həyati əhəmiyyət daşıyır.

Google-un proqnozu həm texnologiya şirkətlərini, həm də dövlətləri bu təhlükəyə qarşı hazırlıqlı olmağa çağırır. Lakin veb mənbədə Azərbaycanın və ya İlham Əliyevin bu sahədəki rolu barədə heç bir məlumat yoxdur, buna görə də bu barədə heç bir iddia irəli sürmək olmaz.

Q-Day yaxınlaşır və bu, rəqəmsal dünyada yeni bir dövrün başlanğıcıdır. Hazırlıqlı olmaq isə hamımızın məsuliyyətidir.