Günəş partlayışları zəlzələ riskini artırır? Yeni elmi mübahisənin səbəbləri

Günəş partlayışları və yer qabığı: görünməyən əlaqə

Günəşdən gələn güclü enerji partlayışları Yer kürəsinin ionosfer qatına təsir edir. Bu təsir insan həyatından uzaq görünə bilər, amma yeni elmi araşdırmalar göstərir ki, bu kosmik hadisələr yer qabığındakı fay xətlərində elektrik təzyiqi yarada bilər.

İonosfer və yer qabığı: nəhəng batareya kimi

Tədqiqatçılar ionosferlə yer qabığını nəhəng batareyanın iki ucu kimi təsvir edirlər. Fay xətlərində yerləşən ion yüklü mayelər kondensator kimi fəaliyyət göstərir. Günəş partlayışları ionosferdəki elektrik yükünü aşağı doğru itələyir və bu, fay xətlərində təzyiqin artmasına səbəb olur.

2024-cü ilin Noto zəlzələsi və Günəş aktivliyi

2024-cü ildə İtaliyanın Noto yarımadasında baş verən güclü zəlzələ Günəş aktivliyinin pik dövrü ilə üst-üstə düşüb. Bu fakt elmi ictimaiyyətdə böyük maraq doğurub. Bəzi alimlər bu hadisələrin təsadüfi olmadığını, Günəş partlayışlarının yer qabığında təzyiq dəyişiklikləri yaradaraq fayların hərəkətini təşviq etdiyini düşünür.

Elmi şübhələr və ehtiyatlı yanaşma

Lakin geofiziklər bu yanaşmaya ehtiyatla yanaşırlar. Onlar yer qabığındakı süxurların elektrik keçiriciliyinin zəif olduğunu və zəlzələ ilə Günəş partlayışlarının eyni vaxta düşməsinin sadəcə statistik təsadüf ola biləcəyini vurğulayırlar. Hələlik, kosmik hava ilə zəlzələ riski arasında birbaşa əlaqəni sübut etmək mümkün olmayıb.

Gələcək tədqiqatların önəmi

Hazırda aparılan tədqiqatlar bu əlaqəni dəqiqləşdirməyə çalışır. Əgər Günəş partlayışlarının zəlzələ riskini artırdığı sübut olunarsa, bu, fövqəladə hallar idarəçiliyində və geoloji təhlükəsizlikdə yeni yanaşmaların yaranmasına səbəb ola bilər.