Günəş Sistemində Xizək Sürmək: Həqiqətən Mümkündürmü?

Kosmosda xizək sürmənin qeyri-adi reallığı

Yer üzündə xizək sürmək sadə və əyləncəlidir. 23.5 dərəcə ox meyli sayəsində mövsümlər yaranır, qar yağır və buzun üzərində incə maye təbəqə sürüşməni asanlaşdırır. Amma Günəş sisteminin digər səthlərində vəziyyət tam fərqlidir.

Ayda xizək sürmək: sürüşmək yox, üzmək

1972-ci ildə astronavt və geoloq Harrison Schmitt Ayda xizək sürüb. O, deyir: “Ayda əsasən sürüşmürsən, səthin üzərində üzürsən.” Ayda atmosfer və qar yoxdur, səth isə regolitlə – kəskin və tozlu qayalıqla örtülüdür. Bu toyaşma ritmi sürüşməni çətinləşdirir və adi xizək sürmə təcrübəsindən uzaqdır.

Marsda quru buzun sirri

Marsda atmosfer təzyiqi Yerinkindən çox aşağıdır – 6-10 millibar. Burada qar yox, quru buz (donmuş karbon dioksid) var. Bu buz sürüşmə zamanı parçalanır və sublimasiya prosesi sürüşməni çətinləşdirir. Marsda xizək sürmək Yer üzündəki kimi deyil, daha çox xaotik sürüşmədir.

Europa və Plutonun buzlu səthləri

Europa, Yupiterin peyki, su buzuyla örtülüdür və səth temperaturu təxminən -160 dərəcə Selsidir. Europa cazibəsi Yerinkinin yalnız 13%-i qədərdir, bu da hərəkəti yüngülləşdirir, amma buzun sərtliyi və çox aşağı temperatur sürüşməni çətinləşdirir.

Pluton isə azot, metan və karbon monoksid buzları ilə örtülüdür. Onun orta temperaturu -232 dərəcə Selsidir, cazibəsi isə Yerinkinin 6%-i qədərdir. Plutonda buz sərt və şüşə kimi olduğundan sürüşmək demək olar ki, mümkünsüzdür.

İnsan və kosmos: yeni macəralar üçün çağırış

Bu fərqli səth şəraitləri kosmosda xizək sürməyi yenidən düşünməyə məcbur edir. Yer üzündə adi saydığımız xizək sürmə, digər planetlərdə tamamilə fərqli, bəzən çətin və qeyri-adi təcrübəyə çevrilir. Bu, insanın kosmosda yeni macəralara atılmaq üçün qarşısında duran çağırışları göstərir.

Harrison Schmittin sözləri ilə desək, Ayda xizək sürmək səthin üzərində yüngülcə üzmək kimidir – bu, adi sürüşmədən çox fərqlidir və kosmosun sirli cazibəsini bir daha ortaya qoyur.