Günəş Sistemində Yeni Era: Yupiterdən Sonra Planet Fabriki Kəşfi

Günəş sistemində Yupiterdən sonra yeni planet fabriki

Almaniyanın Maks Plank Günəş Sistemi Araşdırmaları İnstitutu Yupiter orbitasının dərhal arxasında yerləşən unikal bir bölgənin planetlərin ilkin tikinti blokları olan planetesimaların formalaşması üçün əsas inkubator olduğunu müəyyən edib.

Planetesimaların yaranma sirri

Alimlərin apardığı kompyuter simulyasiyaları göstərir ki, bu bölgədə müxtəlif tərkibli planetesimalar təxminən iki milyon il ərzində, amma fərqli vaxtlarda formalaşıb. Yupiter artıq öz orbitası ətrafındakı böyük hissəni yığaraq qaz və toz diskində boşluq yaradıb. Bu proses Yupiterdən dərhal sonra yüksək təzyiqli halqə əmələ gətirib və həmin halqə tozun yığılmasına şərait yaradaraq planetesimaların formalaşması üçün əlverişli mühit yaradıb.

Laboratoriya və simulyasiya dəqiqliyi

Meteoritlərin laboratoriya tədqiqatları ilə kompyuter simulyasiyaları arasında uyğunluq tapılıb. Bu, Günəş sisteminin erkən dövründə baş verən proseslərin daha dəqiq anlaşılmasına imkan verir. Alimlər karbonla zəngin olan uglerodlu xondritlərin yaranma mexanizmini araşdıraraq, mikroskopik toqquşmalar və qaz diskindəki hərəkətləri izləyiblər.

Yupiterin rolu və planetesimaların müxtəlifliyi

Yupiter böyük və möhkəm hissəciklər üçün güclü baryer funksiyasını yerinə yetirib, kiçik toz hissəcikləri isə bu baryeri daha asan keçə bilib. Bu proses planetesimaların müxtəlif nəsillərinin yaranmasına səbəb olub. Alimlərdən biri, tədqiqatın rəhbəri Yoanna Dronjkovskaya qeyd edib: “Fərqli növ planetesimalar erkən qaz və toz diskində eyni bölgədə, sadəcə müxtəlif vaxtlarda formalaşıb.”

Tədqiqatın əhəmiyyəti

Bu kəşf Günəş sistemimizin yaranma tarixini daha dərindən anlamağa kömək edir. Planetesimaların formalaşması və müxtəlifliyi haqqında yeni məlumatlar planetlərin necə və nə vaxt yarandığını izah etməkdə mühüm rol oynayır. Bu, həmçinin kosmik tədqiqatlarda yeni istiqamətlərin açılmasına səbəb ola bilər.

28 may 2026-cı il tarixində təqdim olunan bu araşdırma Günəş sisteminin erkən inkişaf mərhələlərini anlamaqda yeni səhifə açır.