IBM-in kvant üstünlüyü: Üç təcrübə ilə texnologiyada yeni dövr başlayır

IBM kvant üstünlüyünü üç təcrübədə nümayiş etdirib

Kvant kompüterlərinin klassik maşınlardan daha sürətli olması uzun müddətdir elm dünyasında müzakirə mövzusudur. İndi IBM və tərəfdaşları bu iddianı üç fərqli təcrübə ilə təsdiqləyərək kvant üstünlüyünü nümayiş etdiriblər.

Quantum Heron R3 və Fugaku superkompüteri

Təcrübələr IBM-in Quantum Heron R3 superkeçirici kvant kompüterində aparılıb. Klassik hesablama üçün isə Yaponiya, Kobe şəhərində yerləşən Fugaku superkompüteri istifadə olunub. Nəticələr göstərir ki, kvant kompüterləri kimyəvi reaksiyaların hesablanması və digər mürəkkəb tapşırıqlarda superkompüterdən daha sürətli və effektiv nəticələr verə bilir.

Səs-küy və səhv azaldılması proqramı

Kvant kompüterləri səs-küy və müdaxilələrə çox həssasdır. Bu səbəbdən təcrübələrdə Qedma-nın kvant səhv azaldılması və səhv yüngülləşdirilməsi (QESEM) proqramı tətbiq olunub. Süni səs-küy əlavə edilərək proqramın effektivliyi yoxlanılıb və nəticələr ardıcıl olub. Təcrübələr müxtəlif kvant kompüterlərdə təkrarlanıb və nəticələr etibarlı sayılıb.

Əməkdaşlıq və elmi müzakirələr

Təcrübələrdə IBM, Qedma, Algorithmiq və Çikaqo Universiteti əməkdaşlıq edib. Nəticələr 31 iyul 2026-cı ildə elan olunub, lakin məqalələrin peer-review prosesi hələ davam edir. IBM və tərəfdaşları iddialarını təkzib etməyə çağırır və kvant üstünlüyünün gələcəkdə qalıcı olub-olmayacağını açıq elmi müzakirəyə buraxırlar.

Kvant üstünlüyünün gələcəyi və perspektivləri

Bu irəliləyiş kvant hesablama sahəsində yeni imkanlar açır. Daha sürətli və dəqiq hesablama kimyəvi tədqiqatlardan tutmuş yeni materialların yaradılmasına qədər geniş sahələrdə inqilabi dəyişikliklərə yol aça bilər. Lakin kvant kompüterlərinin səs-küyə həssaslığı və səhv azaldılması məsələləri hələ tam həllini tapmayıb.

IBM və tərəfdaşları Quantum Advantage Tracker adlı platforma yaradaraq kvant üstünlüyünün izlənməsini təmin edir. Bu, gələcəkdə kvant texnologiyalarının inkişafını və tətbiqini daha şəffaf və etibarlı edəcək.

Bu təcrübələr kvant kompüterlərinin potensialını göstərməklə yanaşı, onların real dünyada tətbiqinə dair yeni suallar və imkanlar yaradır.