İlk dəfə: IIT Ropar innovasiya yönümlü PhD modelini təqdim etdi

Doktorantura təhsilində yeni yanaşma

Hindistanın IIT Ropar institutu doktorantura təhsilində yenilikçi model təqdim edib. Bu model tələbələrə uzun və mürəkkəb tezis yazmaq əvəzinə, real məhsul, patent və ya startup yaratmaqla PhD dərəcəsi almaq imkanı verir.

Məhsul və startupla PhD almaq

Yeni modelə əsasən, doktorantlar məhsul istehsal edib onu ən azı 10 lakh rupiyə (təxminən 1,2 milyon Azərbaycan manatı) satmalıdırlar. Bundan əlavə, tələbələr patent almaq, startup qurmaq və texnologiyanı sənayeyə transfer etmək kimi fəaliyyətlərlə də PhD dərəcəsi qazana bilərlər. IIT Ropar direktoru professor Rajeev Ahuja deyir: “Sizə azadlıq verilir. Tək məqsədiniz məhsulu satıb 10 lakh rupiyə çatdırmaqdır. Bunu etdikdən sonra PhD alırsınız.”

İnnovasiya ekosistemi və dəstək sistemi

Model bakalavr tələbələri və müəllimlərin ideyalarından başlayır və iki il davam edən inkubasiya sistemi ilə dəstəklənir. Mentorlar tələbələrə yol göstərir, hər rübdə investor görüşləri təşkil olunur. İnstitut dəstəklədiyi startup-lardan 2-4% pay ala bilər. Bu yanaşma ənənəvi akademik nəşr təzyiqini azaltmaq və tədqiqatın nəticəsini sənaye və cəmiyyət üçün faydalı hala gətirmək məqsədi daşıyır.

Hindistan və dünya təcrübəsi

Hindistanda 2022-23-cü illərdə 31,383 PhD verilsə də, bu yeni model digər IIT-lərdə hələ tətbiq olunmayıb. Çin praktik doktorantura modellərində qabaqcıl ölkələrdəndir. BITS Pilani institutunda oxşar WHILSP proqramı mövcuddur. Texnologiya transferi isə böyük şirkətlər, məsələn Tata, Reliance və Honda kimi nəhənglərə yönəldilə bilər.

Gələcəyin təhsili və tədqiqatı

Bu model tədqiqatın nəticəsini yalnız akademik nəşrlərlə deyil, həm də real məhsul və iqtisadi uğurla ölçür. Tələbələr üçün bu, innovasiya ruhunu artırır və sənayenin ehtiyaclarına cavab verir. Beləliklə, IIT Ropar doktorantura təhsilində yeni bir dövrün başlanğıcını qoyur.