İlk dəfə: 289 milyon illik Captorhinus fosili nəfəs sirlərini üzə çıxardı

289 milyon il əvvəlki nəfəs sirlərini açan fosil

Oklahoma yaxınlığındakı Richards Spur mağara sistemində tapılan Captorhinus fosili 289 milyon il əvvəl yaşamış erkən sürünənlərin nəfəs alma sistemini ilk dəfə belə detallı şəkildə göstərir. Bu nadir fosildə yalnız sümüklər deyil, həm də mumiyalaşmış yumşaq toxumalar qorunub saxlanılıb.

Fosilin tədqiqi və önəmi

Robert Reisz üç il əvvəl bu fosilin tədqiqinə başlayıb. Onun rəhbərliyi ilə aparılan araşdırma Nature jurnalında dərc olunub. Fosilin qabırğa və çiyin quruluşu erkən sürünənlərin nəfəs mexanizminin məməlilər və quşlarla ortaq olduğunu ortaya qoyur. Elizabeth Brainerd isə bu mexanizmin işlədiyini təsdiqləyərək, “Qabırğa qəfəsi və çiyin quruluşu nəfəs almaq üçün birlikdə işləyir” deyib.

Nəfəs mexanizminin təkamülü

Sürünənlər amfibiyalardan fərqli olaraq quruya uyğunlaşıb, onların çiyinləri daha hərəkətlidir və torpaqda yumurta qoymaq qabiliyyətinə malikdirlər. Bu fosil göstərir ki, onların nəfəs mexanizmi qabırğa və əzələlərin hərəkəti ilə tənəffüsə imkan verib. “Qabırğa qəfəsi hərəkət etdikdə nəfəs alma mümkün olur” – tədqiqatçılar bildirir.

İnnovativ texnologiya ilə tədqiqat

Fosilin tədqiqində neytron şüaları istifadə olunub. Bu metod orqanik maddələri aşkar etməyə imkan verib və beləliklə yumşaq toxumaların mumiyalaşmış vəziyyəti öyrənilib. Fosil mineral qatlarla örtülü olsa da, daşların arasından keçən yağ onun qorunmasını təmin edib.

İnsan və təbiət arasında körpü

Bu tapıntı təkamül tariximizin dərin qatlarına işıq salır. İnsanların nəfəs alma mexanizmi ilə erkən sürünənlərin sistemi arasında əlaqə həyatın necə davamlı dəyişdiyini və inkişaf etdiyini göstərir. Oklahoma mağarasında tapılan bu fosil bizə təbiətin sirli keçmişini anlamaq üçün yeni üfüqlər açır.