İlk dəfə: Ağıllı cihazlar mikrofonsuz səsi necə dinləyir?

Mikrofonsuz səs dinləmə texnologiyası

Son elmi araşdırmalar göstərir ki, bəzi ağıllı cihazlar, xüsusilə robot tozsoranlar, mikrofonsuz da səs yaza bilirlər. Bu cihazlarda istifadə olunan Lidar (Lazer əsaslı radar) sensorları otaqdakı səs dalğalarını analiz edərək danışıqları "eşidə" bilir.

Lidarın səsə çevrilmə prinsipi

Lidar sensoru ətrafa lazer şüaları yayır və onların əks olunma müddətinə görə məsafəni ölçür. İnsanların danışdığı zaman yaratdığı səs dalğaları otaqdakı əşyalarda (məsələn, kağız torba, stəkan, pərdə) kiçik vibrasiyalar yaradır. Bu vibrasiyalar Lidar lazer şüalarının geri dönməsində dəyişikliklərə səbəb olur. Alimlər bu dəyişiklikləri analiz edərək səsi yenidən bərpa etməyi bacarıblar.

Təhlükəli dəqiqlik

Araşdırmalar göstərir ki, bu üsulla otaqdakı danışıqlar 90% dəqiqliklə başa düşülə bilər. Hətta televizorda izlənilən proqramlar və dinlənilən musiqilər müəyyən edilə bilər. Səs tezliklərindən insanların cinsiyyəti və ruh halı da təxmin edilə bilər. Hazırda bu texnologiya əsasən laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilib, lakin gələcəkdə hakerlərin bu boşluqdan istifadə etməsi mümkündür.

Məxfilik və təhlükəsizlik tövsiyələri

Mütəxəssislər məxfiliyin qorunması üçün robot tozsoranların proqram təminatını (software) mütəmadi yeniləməyi, etibarlı və təhlükəsizlik sertifikatları olan markalara üstünlük verməyi, vacib və məxfi görüşlər zamanı isə bu növ ağıllı cihazları söndürməyi tövsiyə edirlər.

Gündəlik həyata təsiri

Bu texnologiyanın inkişafı şəxsi məxfilik üçün ciddi təhlükə yaradır. Evdə, işdə və ictimai yerlərdə danışılanların gizli şəkildə dinlənilməsi qorxusu insanların gündəlik həyatına mənfi təsir göstərə bilər. Lalə Qüdrətova kimi mütəxəssislər ictimai maarifləndirmənin artırılmasının vacibliyini vurğulayırlar.

Gələcəkdə ağıllı cihazların təhlükəsizliyi və məxfiliyi ilə bağlı yeni standartların yaradılması zərurəti yaranır. Texnoloji inkişafla yanaşı, insan hüquqlarının qorunması da ön planda saxlanmalıdır.