İlk dəfə: Mavi ceyranın itmiş növü necə yenidən dirçəlir?

Mavi ceyranın unudulmuş hekayəsi

Mavi ceyran, Cənubi Afrikanın mavi-boz rəngli, təxminən dörd fut çiyin hündürlüyündə və buynuzları təxminən iki fut uzunluğunda olan nadir məməlilərindən biri idi. Təxminən 1800-cü ildə dərisi üçün ovlanaraq tamamilə məhv oldu. Bu, Afrika qitəsində yazılı tarixdə itən ilk böyük məməlilərdən biri hesab olunur.

Dirçəliş layihəsinin başlanğıcı

İki il əvvəl Almaniyanın Potsdam Universitetindən professor Michael Hofreiterin təşəbbüsü ilə başlayan layihə, Colossal Biosciences şirkətinin rəhbərliyi altında sürətlə inkişaf edir. Şirkət yalnız mavi ceyranı deyil, həm də yünlü mamont, dodo, moa, Tasmaniya pələngi və dire canavarını diriltmək istəyir.

Elmi əsaslar və irəliləyişlər

Mavi ceyranın genomu İsveç Təbii Tarix Muzeyindən əldə olunub. Ən yaxın qohumları olan roan və sable ceyranlarından kök hüceyrələr yaradılıb. Oositlərin alınması roan ceyranı və scimitar-buynuzlu oryxdən uğurla həyata keçirilib. Hal-hazırda surroqat ceyranlarda embrionların implantasiyası üzərində iş gedir.

Ekosistem və qorunma perspektivləri

Layihə yalnız itmiş növü bərpa etməklə kifayətlənmir, həm də digər təhlükə altında olan ceyran növlərinin qorunmasına yeni üfüqlər açır. Dünya üzrə 90 ceyran növündən 29-u məhv olmaq təhlükəsindədir və populyasiyalarının 62%-də azalma müşahidə olunur. Colossal-un BioVault proqramı genetik materialların qorunmasını təmin edir, Endangered Wildlife Trust ilə əməkdaşlıq isə qoruma səylərini gücləndirir.

İnsan və təbiət arasında yeni bağ

Layihənin rəhbərləri bildirirlər ki, mavi ceyran yalnız gözəlliyi ilə deyil, ekosistemdə oynadığı vacib rol ilə də unudulmamalıdır. "Bu addım heç vaxt ceyranlar üçün atılmamışdı," deyən mütəxəssislər Afrika ceyranlarının qlobal qorunmada uzun müddət kənarda qaldığını vurğulayırlar. İndi isə mavi ceyranın dirçəlişi ilə təbiətə yeni nəfəs gəlir.

Ümid və gələcək

Bu elmi macəra həm də insanlığın təbiətə qarşı məsuliyyətinin simvoludur. İtmiş növlərin bərpası təbiətin tarazlığını qorumaq və gələcək nəsillərə zəngin bioloji müxtəliflik miras qoymaq üçün yeni imkanlar yaradır. Mavi ceyranın yenidən yaşaması itmiş gözəlliklərin və həyatın qayıdışı kimi böyük ümidlər doğurur.