İnsan Beyni Orqanoyidləri Laboratoriyada İlk Dəfə Həyat Tapır – Nə Gözlənilir?

İnsan beyni laboratoriyada yenidən canlanır

İnsan beyni orqanoyidləri, yəni kiçik beyin strukturları, laboratoriyada insan beyninin inkişafını və funksiyalarını təqlid etmək üçün yetişdirilir. Bu orqanoyidlər insan beyni hüceyrələrinin müxtəlif tiplərini əhatə edir və primatlara xas olan xarici radial glial (RG) hüceyrələrini də özündə saxlayır. Onların inkişaf tempi siçan orqanoyidlərindən təxminən on dəfə yavaşdır və 200 günə qədər davam edə bilir.

Beyin xəstəliklərinin laboratoriya modeli

Sergiu Pașca və komandası müxtəlif beyin bölgələrini birləşdirərək assembloidlər yaratmaqda uğur qazanıblar. Bu qarışıq strukturlarda neyronlar sinapslar qurur və koordinasiyalı fəaliyyət göstərir. Pașca qrupu assembloidlərlə iflic xəstəliyini laboratoriya şəraitində modelləşdirib, bu da xəstəliyin səbəblərini dərindən anlamağa imkan verir.

Neyronların inkişafı və sirrləri

İnsan neyronlarının inkişaf tempi siçan neyronlarından xeyli yavaşdır, bu da insan beyninin mürəkkəbliyini göstərir. Orqanoyidlərdə neyronların düzgün yerləşməsi üçün dəstək hüceyrələr mövcuddur. Tədqiqatçılar neyronların yetişməsini yavaşladan xüsusi molekullar da aşkarlayıblar. Bu, insan beyninin unikal xüsusiyyətlərinin əsasını təşkil edə bilər.

Gələcək və insanlıq üçün əhəmiyyəti

Orqanoyidlər hazırda insan beyni xəstəliklərinin müalicəsi üçün klinik sınaqlara hazırlanır. Onların köməyi ilə ağrı siqnalının ötürülməsi və digər mürəkkəb proseslər tədqiq edilir. Lakin hazırda orqanoyidlərdə şüur və ya hissiyyatın yaranması mümkün deyil. Bu tədqiqatlar insan beyninin inkişafını və xəstəliklərini anlamaqda yeni üfüqlər açır və milyonlarla insanın həyatına təsir göstərə bilər.

Ekspertlərin fikirləri

Jürgen Knoblich bu sahənin dönüş nöqtəsində olduğunu vurğulayır: “The field is at an inflection point”. Sergiu Pașca isə assembloidlərin sinir hüceyrələrinin birləşməsini “They fused overnight” kimi təsvir edir və bu anı “We were mesmerized and would watch the movies for hours” sözləri ilə xatırlayır. Alex Pollen isə insan beyninin özəlliklərinin yüzlərlə kiçik dəyişiklikdən qaynaqlandığını bildirir.

Bu tədqiqatlar insan beyninin sirrlərini açmaqla yanaşı, xəstəliklərin müalicəsində yeni yollar axtarır. Hər bir orqanoyid, insan beyninin mürəkkəb dünyasına açılan kiçik bir pəncərədir.