İrlandiyada süni intellekt gənclərin iş imkanlarını necə dəyişdirir?

Süni intellekt və iş bazarında gənclərə təsiri

İrlandiya hökumətinin açıqladığı hesabatda süni intellektin iş bazarına təsirinin xüsusilə gənc işçilər arasında daha çox hiss olunduğu bildirilir. Maliyyə xidmətləri və informasiya və kommunikasiya texnologiyaları kimi yüksək riskli sahələrdə 2023-2025-ci illər arasında iş yerlərinin artımı təxminən 4% olub. Aşağı riskli sahələrdə isə bu rəqəm 6%-dan çoxdur.

Gənc işçilərin iş yerlərində azalma

15-29 yaş arası gənclərin yüksək riskli sahələrdə iş yerləri 1% azalıb. Xüsusilə texnologiya sektorunda bu azalma 20%-dən çoxdur. Əksinə, 30-59 yaş arası işçilərin texnologiya sahəsində iş yerləri 12% artıb. Bu fərq süni intellektin daha çox giriş səviyyəli, yəni karyerasının başlanğıcında olan gənclərə təsir etdiyini göstərir.

Stanford tədqiqatının nəticələri

2025-ci ildə aparılan Stanford tədqiqatı göstərib ki, 22-25 yaş arası işçilərin ən çox süni intellektə məruz qalan sahələrdə iş yerləri 13% azalıb. Daha təcrübəli işçilər və az riskli sahələrdə isə iş yerləri sabit qalıb və ya artıb. Bu, gənclər arasında iş imkanlarının daralması ilə bağlı narahatlıqları artırır.

İş elanlarında süni intellektin artan rolu

2024-cü ildən bəri İrlandiyada iş elanlarında süni intellektə istinadlar iki dəfə artıb və bu göstərici ABŞ-dakından təxminən üç dəfə çoxdur. Böyük şirkətlər, o cümlədən Shopify və Duolingo, "AI-first, new human worker second" (süni intellekt birinci, yeni insan işçisi ikinci) siyasətini tətbiq edir. PwC isə 2026-cı il üçün planlaşdırdığı 100,000 işçi işə götürmə planını süni intellekt səbəbindən ləğv edib.

Gələcəyə baxış və çağırışlar

Giriş səviyyəli işlər gənclərin karyerasını qurması üçün vacibdir. Süni intellektin bu işləri avtomatlaşdırması onların gələcək imkanlarını məhdudlaşdırır. İrlandiyada işə qəbulun yavaşlaması gənclərin iş tapmaqda qarşılaşdığı çətinlikləri artırır və sosial bərabərsizliyi dərinləşdirir.

Hesabatda qeyd olunur ki, işə qəbulun yavaşlaması əsasən yeni işçilərin götürülməsində baş verir, mövcud işçilərin işdən çıxarılması isə azdır. Bu, işəgötürənlərin xərcləri nəzərə alaraq işçi sayını idarə etməsinin bir yoludur.

İrlandiya iş bazarı süni intellektin tətbiqində dünya öncüllərindən biridir və bu ölkə AI-nin iş bazarına təsirinin ilk geniş miqyasda müşahidə olunduğu nümunə ola bilər. Bu səbəbdən gənclərin karyera imkanlarının qorunması və yeni bacarıqların inkişafı xüsusi önəm daşıyır.