İspaniyada Misir skarabı amuletinin sirri ilk dəfə açılır: Nəyi gizlədir?

El Toro nekropolu və Misir amuletinin tapılması

Arxeoloqlar İspaniyanın El Toro nekropolu ərazisində 5-6-cı əsrlərə aid Misir skarabı formasında amulet aşkar ediblər. Bu tapıntı qədim İberiya yarımadasında Misir mədəniyyətinin təsirinin izlərini ortaya qoyur. Amulet faience materialından hazırlanıb və üzərində hierogliflərlə yanaşı, Demotik yazılar da yer alır. Yazıda “p-s-m-t-k” oxunur ki, bu, 26-cı sülalənin fironu Psamtekə işarə edir.

Amuletin mənası və nadirliyi

Misirlilər arasında kremasiya nadir hallarda tətbiq olunurdu, lakin El Toro nekropolunda kremasiya edilmiş insan qalıqları tapılıb. Amuletin məzara qoyulma vaxtı və mənası hələ dəqiq bilinmir. Məzarda kral yox, adi bir şəxsin dəfn olunduğu güman edilir. Bu amulet zənginlər üçün hazırlanırdı, lakin Misirlilər kalıplardan istifadə edərək kütləvi istehsalını mümkün etmişdilər. Tapılan amulet isə tamamilə Misirdə istehsal olunub, yəni İspaniyada hazırlanmayıb.

Qədim ticarət əlaqələri və sirli yol

Amuletin İspaniyaya necə gəldiyi hələ də sirr olaraq qalır. Arxeoloqlar hesab edir ki, bu, qədim ticarət yolları vasitəsilə, xüsusən Fenikiyalı-Punik yarımada sakinləri ilə yerli əhali arasında mübadilə nəticəsində baş verib. Complutense Universitetindən Luis Benítez de Lugo Enrich bildirir ki, “Skarab Fenikiyalı-Punik yarımada sakinləri ilə yerli əhali arasında ticarət və mübadilə predmetlərindən biri ola bilərdi.”

Gələcək tədqiqatlar və ümidlər

El Toro nekropolunun böyük hissəsi hələ qazılmayıb. Arxeoloqlar digər Misir relikvlərinin tapılacağını və qədim mədəniyyətlərarası əlaqələrin daha dərindən öyrəniləcəyini gözləyirlər. Bu tapıntı İspaniyada qədim dünyanın qapılarını bir az daha açır, insanlıq tarixində mədəniyyətlərin necə iç-içə keçdiyini göstərir.

Bu amulet yalnız daşlaşmış bir əşya deyil, həm də uzaq ölkələrdən gələn insanların həyatına toxunan, onların arzularını, inamlarını və əlaqələrini əks etdirən canlı bir tarix parçasıdır.