İspaniyada Şimpanzelərin Kristallara Qarşı Gözlənilməz Marağı Niyə Artır?

Şimpanzelərin kristallara marağı – təbiətin sirri

İspaniyanın Madrid yaxınlığındakı Rainfer Fundación Chimpatía reabilitasiya mərkəzində aparılan tədqiqat maraqlı nəticələr ortaya qoyub. Şimpanzelər kvarts, kalsit və digər kristallara böyük maraq göstəriblər. Onların diqqətini çəkən ən böyük kristalı geri almaq üçün tədqiqatçılar banan və qatıq kimi mükafatlar təklif etməli olublar. Digər kristallar isə heç vaxt geri qaytarılmayıb, bu da şimpanzelərin kristallara olan cazibəsini göstərir.

Tədqiqatın arxasında duran elm

Bu araşdırma 2026-cı ildə Frontiers in Psychology jurnalında dərc olunub. Tədqiqat Donostia International Physics Center-də kristalloqrafiya üzrə mütəxəssis olan Juan Manuel García-Ruiz tərəfindən aparılıb. O, kristalların material xüsusiyyətləri ilə yanaşı, onların incəsənət və insan zehniyyətinin tarixindəki rolunu da araşdırır. García-Ruiz bildirir ki, insanların qədim əcdadları 700,000 il əvvəl kristalları toplayıblar, lakin onları alət və ya bəzək əşyasına çevirməyiblər. Bu isə kristallara fövqəltəbii və şəfa xüsusiyyətləri vermə inancının köklərini anlamağa imkan yaradır.

Təcrübənin detalları və insanlıqla əlaqəsi

Təcrübəyə “The Monolith” adı verilib. Şimpanzelərin həyətinə iki post qoyulub: birində təxminən bir fut (təxminən 30 sm) hündürlüyündə çoxüzlü kvarts kristalı, digərində isə oxşar ölçüdə qumdaşı yerləşdirilib. Şimpanzelərin kristallara olan marağı onların təbiətə və ətraf mühitə duyduğu həssaslığı göstərir. Bu maraq insanın qədim əcdadlarının kristallara yönəlməsinin səbəblərini yenidən düşünməyə vadar edir.

İnsan və təbiət arasında incə əlaqə

García-Ruiz qeyd edir ki, müasir insanlar kristallara bəzən şəfa və fövqəltəbii xüsusiyyətlər verir. Onun məqsədi isə bu inancların niyə mövcud olduğunu elmi əsaslarla izah etməkdir. Bu tədqiqat insanın təbiətlə əlaqəsinin dərin köklərini açır və şimpanzelərin davranışları vasitəsilə insanlıq tarixindəki sirrlərə işıq tutur. Şimpanzelərin kristallara olan diqqəti onların daxili dünyasının zənginliyini və kəşf etmə həvəsini əks etdirir.

Bu araşdırma göstərir ki, insanın təbiətə olan marağı təkcə mədəni deyil, həm də bioloji köklərə malikdir. Kristalların cazibəsi həm keçmişdə, həm də indiki insan təcrübəsində əhəmiyyətli yer tutur və bizi öz köklərimizə daha da yaxınlaşdırır.