İtalyan Alimlərdən İlk Dəfə: Günəş Koronasını Kəşf Edəcək İnqilabi CISS Aləti

Günəş tutulması və CISS-in ilk sınağı

12 avqust 2026-cı il tarixində baş tutacaq Günəş tutulması zamanı İspaniyanın Javalambre Astrofizika Rəsədxanasında yeni bir cihaz – CISS işə düşəcək. İtalyan alimləri tərəfindən hazırlanmış bu alət Günəşin ən sirli qatlarından biri olan koronanı tam spektrdə araşdırmaq üçün nəzərdə tutulub.

CISS nədir və necə işləyir?

CISS (Circular Slit Spectrometer) ənənəvi xətti spektrometrlərdən fərqli olaraq, dairəvi yarıqdan istifadə edir və koronanı bir şəkil ilə tam əhatə edir. Bu, tədqiqatçılara Günəşin korona qatının işığını spektrə ayıraraq daha dərindən anlamağa imkan verir. Turin Astrofizika Rəsədxanası və Padua laboratoriyası tərəfindən hazırlanmış cihazın əsas tədqiqatçısı Federico Landini bu yeniliyin Günəş fizikası sahəsində əhəmiyyətini vurğulayır.

Günəşin sirrlərinə açılan qapı

Günəş koronasının işığını spektrə ayırmaq onun temperaturu, tərkibi və Günəş küləyinin hərəkəti haqqında məlumat almağa şərait yaradır. CISS-in bu xüsusiyyəti, xüsusilə Günəş tutulması zamanı, koronanı ən yüksək dəqiqliklə müşahidə etməyə imkan verəcək. Lakin cihazın işinin uğuru hava şəraitindən asılıdır və tutulma zamanı təkrar sınaq imkanı yoxdur.

Süni Günəş tutulması və CISS

Avropada süni Günəş tutulması yaradan peyklər mövcuddur və onlar da koronanı araşdırmaq üçün istifadə edilir. Lakin CISS-in təqdim etdiyi görüntü və spektral analiz daha əhatəlidir və Günəşin təbii tutulması zamanı əldə ediləcək məlumatlar bu sahədə yeni perspektivlər açır.

İnsanlar və elmin gələcəyi

Günəşin ən parlaq anlarından birində, CISS cihazı alimlərə Günəşin ən gizli qatlarını açmaq üçün nadir fürsət təqdim edir. Bu, yalnız elm üçün deyil, həm də insanlığın kosmik mühitə baxışını dəyişdirə biləcək bir addımdır. Federico Landini sözlərini belə yekunlaşdırır: “There is neither space nor time for the unexpected” – yəni, gözlənilməz hadisələr üçün nə məkan, nə də zaman var, hər şey planlaşdırılıb və hazırdır.