İtalyan alimlərdən süni intellektə real və məsuliyyətli yanaşma çağırışı

Süni intellektin mahiyyəti və yanlış təsəvvürlər

İtaliyanın 40-dan çox professoru və tədqiqatçısı 7 may 2026-cı il tarixində "Süni intellektə realist baxış - Cəmiyyətə açıq məktub" adlı çağırış yayımlayıb. Məktubun müəllifləri arasında Roma Sapienza Universitetindən professor Enrico Nardelli və digər tanınmış mütəxəssislər yer alır.

Onlar bildirirlər ki, süni intellekt modelləri əsasən böyük dil məlumatları üzərində statistik proqnozlaşdırma aparan riyazi-statistik modellərdir. Bu sistemlər təcrübəyə, real dünya məlumatına və epistemik şüura malik deyil. Dilin axıcılığı yalnız statistik qaydaların modelləşdirilməsinin nəticəsidir və bu, süni intellektin insan kimi başa düşməsi demək deyil.

Təhsil və ictimai müzakirələrdəki problemlər

Məktubda qeyd olunur ki, süni intellektlə bağlı etik və sosial məsələlər çox vaxt onun mexanizmləri tam başa düşülmədən müzakirə olunur. Mətbuat bəzən texniki səhvlər və yanlış təsəvvürlərlə süni intellekti təqdim edir ki, bu da infodemiyanın – yəni yanlış və qarışıq məlumatların yayılmasının artmasına səbəb olur.

Təhsil sahəsində də süni intellektlə bağlı metodik olmayan və qarışıq məlumatlar mövcuddur. Bu vəziyyət tənzimləmə və idarəetmədə problemlər yaradır, çünki süni intellektin riyazi-statistik təbiəti nəzərə alınmır.

Mütəxəssislərin çağırışı

Enrico Nardelli və həmkarları məktubda vurğulayırlar ki, əsas prioritet insanlara bu texnologiyaların necə işlədiyini, onların məhdudiyyətlərini və məsuliyyətlə necə istifadə olunacağını öyrətməkdir. Onlar metod mədəniyyətinin bərpasını və süni intellektlə bağlı müzakirələrdə daha çox dəqiqlik tələb olunmasını önə çəkirlər.

İnsan və cəmiyyət üçün əhəmiyyəti

Bu çağırış texnologiyanın sürətlə inkişaf etdiyi dövrdə insanların süni intellektin həqiqi imkanlarını və məhdudiyyətlərini düzgün anlaması üçün vacibdir. Yalnız düzgün biliklərlə idarə olunan süni intellekt cəmiyyətə fayda verə bilər. Əks halda, yanlış təsəvvürlər qorxu və çaşqınlıq yaradır, gələcək tənzimləmələri çətinləşdirir.

İtalyan alimlərin bu manifesto ilə əsas məqsədi süni intellektin insan həyatına təsirini daha şəffaf və anlaşılan etməkdir. Bu, həm texnoloji inkişafın, həm də sosial ədalətin təminatı üçün zəruridir.