James Webb teleskopu 3I/ATLAS kometasında ilk dəfə metan tapdı – Nə deməkdir?

3I/ATLAS kometasında metan aşkarlanması

James Webb kosmik teleskopu 2025-ci ilin dekabrında 3I/ATLAS interzvezd kometasının orta infraqırmızı diapazonda ilk müşahidələrini həyata keçirib və kometanın kimyəvi tərkibini təhlil edərək ilk dəfə metan molekulunu aşkar edib.

Müşahidələrin detalları

Müşahidələr MIRI (Mid-Infrared Instrument) aləti vasitəsilə iki mərhələdə aparılıb. İlk müşahidə 15-16 dekabr 2025-ci ildə, kometa Günəşdən təxminən 329 milyon kilometr uzaqlıqda ikən, ikinci müşahidə isə 27 dekabr 2025-ci ildə, kometa 379 milyon kilometr məsafədə olarkən həyata keçirilib.

Kometanın tərkibindəki fərqliliklər

Əvvəlki analizlərdə metan molekulu aşkar edilməmişdi, çünki o, buz şəklində kometanın səthinin altında gizlənmişdi və yalnız periqeldən sonra Günəş şüalarının təsiri ilə sərbəst buraxıldı. 3I/ATLAS kometası suya nisbətən daha çox karbon dioksid ehtiva edir ki, bu da Günəş Sistemi kometalarından fərqlənən nadir xüsusiyyətdir.

Gəzinti və qaz ifrazatı

Müşahidələr göstərir ki, kometa Günəşə yaxınlaşdıqdan sonra qaz ifrazatı azalır, xüsusilə su buxarının ifrazatı sürətlə düşür. Metan və karbon dioksid isə aşağı temperaturlarda da sublimasiya etməyə davam edir. Metanın müşahidəsi yalnız periqeldən sonra mümkün olub.

Elm üçün önəmi

3I/ATLAS kometasının tərkibi onun formalaşdığı ulduzun protoplanet diskinin şəraitini əks etdirə bilər. James Webb teleskopunun orta infraqırmızı diapazonda nadir interzvezd obyektlərini təhlil etmək imkanları bu kəşfi mümkün edib. Tədqiqat The Astrophysical Journal Letters jurnalında dərc olunub.

Bu kəşf Günəş Sistemi xaricindəki obyektlərin kimyəvi tərkibini anlamağa yeni imkanlar açır və kainatdakı planetar sistemlərin formalaşması barədə biliklərimizi zənginləşdirir.