James Webb teleskopu 51 Eridani ekzoplanetində gizli işığı necə aşkar etdi?

Kosmosda görünməyən ekzoplanetlərin sirri açılır

Kosmosun dərinliklərindəki ekzoplanetləri müşahidə etmək həmişə çətin olub. Ulduzların işığı planetlərin işığından 100,000 dəfə güclü olduğundan, onların parıltısı altında kiçik planetləri görmək demək olar ki, mümkünsüzdür. Lakin James Webb Kosmos Teleskopu (JWST) bu maneəni aşmaq üçün yeni üsul təqdim edib.

51 Eridani b: Nəhəng ekzoplanet gizli qalmır

2015-ci ildə yerüstü teleskoplarla kəşf olunan 51 Eridani b, təxminən 11 Yupiter kütləsinə malik qaz nəhəngidir. Bu ekzoplanet ulduz 51 Eridani A-nın parlaq işığı altında demək olar ki, görünməz idi. JWST əvvəlki müşahidələrdə onu görə bilmirdi, çünki koronqraf ulduz işığını tam bloklaya bilmirdi.

FLIP: Rəqəmsal ikili ilə ulduz işığını aradan qaldırmaq

Northwestern Universitetindən Jason Wang və komandası ulduz işığını kompüter proqramı ilə aradan qaldırmaq üçün FLIP adlı yeni üsul hazırlayıb. Bu metod teleskopun rəqəmsal ikilisini yaradır və ulduzun işığını simulyasiya edir. Sonra bu rəqəmsal görüntü müşahidədən çıxarılır, beləliklə, əvvəllər görünməyən zəif planet işıqları ortaya çıxır.

Jason Wang deyir: “Biz göstərdik ki, əvvəllər görünməyən bir planetin görüntüsünü bərpa edə bilirik.” Bu üsul ənənəvi metodlardan 2-15 dəfə effektivdir və JWST-nin NIRCam alətindəki vibrasiyalardan yaranan işıq yayılmasını da azaldır.

İnsanlıq üçün yeni imkanlar

Bu kəşf yalnız 51 Eridani b-nin görüntüsünü aydınlaşdırmaqla qalmır, həm də ekzoplanetlərin tədqiqində yeni dövrün başlanğıcını bildirir. Ulduzların parlaq işığı altında gizlənən digər planetlərin də belə texnologiyalarla aşkar ediləcəyi gözlənilir. Kosmosun sirlərini açmaqda bu addım insanlığın kainatdakı yerini daha yaxşı anlamağa kömək edəcək.

4 noyabr 2026-cı ildə Nature jurnalında dərc olunan tədqiqat gələcək kosmik müşahidələr üçün yeni standartlar qoyur və astronomların ulduz sistemlərini daha dərindən araşdırmasına imkan yaradır.