James Webb teleskopu: Qalaktikada həyatın ilk molekulları necə tapıldı?

Kosmosda həyatın kimyəvi başlanğıcı

James Webb Kosmos Teleskopu (JWST) yaxınlıqda yerləşən IRAS 07251–0248 adlı ultra-parlaq infraqırmızı qalaktikada həyatın ilkin molekullarının prekursorlarını aşkar edib. Bu qalaktikanın mərkəzi qalın toz və qaz buludları ilə örtüldüyündən, JWST-nin infraqırmızı alətləri NIRSpec və MIRI burada nadir kimyəvi mürəkkəblik və gözlənilməz yüksək molekulyar bolluq tapıb.

Gözlənilməz kimyəvi zənginlik

Tədqiqat qrupu benzol, metan, asetilen, diasetilen, triasetilen və əvvəllər Samanyolu kənarında heç vaxt qeydə alınmamış yüksək reaktiv metil radikalı kimi kiçik üzvi molekulların zəngin siyahısını müəyyən edib. Komanda lideri İsmayıl Qarsiya Bernete bildirib ki, "Biz mövcud nəzəri modellərin çox üstündə olan kimyəvi mürəkkəblik tapdıq. Bu, qalaktikanın nüvəsində davamlı karbon mənbəyinin olduğunu göstərir."

Həyatın kimyəvi əsasları

Bu kiçik üzvi molekullar amin turşuları və nukleotidlərin yaranmasında vacib rol oynaya bilər. Kosmik şüaların təsiri ilə böyük molekullar, məsələn karbon zəngin toz dənəcikləri parçalanaraq daha kiçik, həyati əhəmiyyətli molekullar yaradır. IRAS 07251–0248-in mərkəzi belə molekulların istehsal olunduğu kimyəvi zəngin bir mühit kimi çıxış edir.

Ekspertlərin fikirləri

Oksford Universitetindən Dimitra Riqopulu qeyd edir ki, "Kiçik üzvi molekullar canlı hüceyrələrdə tapılmasa da, prebiotik kimyada vacib addım ola bilər, amin turşuları və nukleotidlərin yaranmasına zəmin yaradır." Bu kəşf həyatın kosmosda yaranması və yayılması barədə anlayışımızı genişləndirir.

İnsanlıq üçün yeni perspektivlər

Bu tapıntılar yalnız elmi maraq doğurmur, həm də kainatda həyatın mümkünlüyü barədə yeni ümidlər yaradır. Həyatın kimyəvi əsaslarının belə zəngin və müxtəlif olması, gələcəkdə başqa planetlərdə həyat izlərinin tapılması üçün önəmli siqnaldır.

Nəticələr 6 fevral 2026-cı ildə "Nature" jurnalında dərc olunub və araşdırmanın elmi cəmiyyətdə yüksək qiymətləndirildiyini göstərir.