Kainatın Sirri: Qravitasiya Lensləri İlk Dəfə Supernovaları Aşkar Etdi

Qravitasiya lensi və kainatın sirri

Kainatın ən uzaq guşələrindən gələn işıq bəzən qalaktika klasterlərinin güclü cazibə qüvvəsi altında əyilərək bir neçə görüntüyə bölünür. Bu fenomen Albert Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsinə əsaslanan qravitasiya lensi adlanır. Son illərdə VENUS proqramı çərçivəsində James Webb Kosmik Teleskopu vasitəsilə 60 qalaktika klasteri müşahidə olunub və 8 yeni lensli supernova kəşf edilib.

SN Ares və SN Athena – kainatın nadir səs-küyləri

SN Ares və SN Athena adlı iki nadir supernova milyardlarla il əvvəl partlayıb. SN Ares-in işığının bir görüntüsü artıq Yerə çatıb, lakin digər iki görüntüsünün gəlməsi təxminən 60 il çəkəcək. SN Athena-nın gecikmiş görüntüsü isə 1-2 il ərzində müşahidə ediləcək. SN Ares-in partlayışı təxminən 10 milyard il əvvəl baş verib və MJ0308 qalaktika klasteri onun işığını üç görüntüyə bölür.

Kainatın genişlənmə sürətinə yeni baxış

Lensli supernovalar kainatın genişlənmə sürətini ölçmək üçün unikal vasitədir. Hubble sabiti adlanan bu sürətin müxtəlif ölçmə üsullarında fərqli nəticələr verməsi alimlər arasında böyük müzakirələrə səbəb olub. VENUS proqramının müşahidələri bu fərqlilikləri azaltmağa və kainatın genişlənmə tarixini daha dəqiq anlamağa kömək edəcək.

Ekspertlərin fikirləri

Conor Larison deyir: “Lensli supernovaların uzun müddətli gecikmələri ilk dəfə müşahidə olunur və bu, kainatın inkişafını anlamaqda inqilabi addımdır.” Seiji Fujimoto isə vurğulayır: “VENUS proqramı uzaq kainatdakı ən nadir hadisələri aşkar etmək üçün xüsusi hazırlanıb.”

İnsanlar və kainatın gələcəyi

Bu kəşflər yalnız elmi maraq doğurmur, həm də insanlığın kainatdakı yerini və zaman içindəki dəyişimini daha dərindən anlamağa kömək edir. Gələcəkdə SN Ares-in gecikmiş görüntülərinin müşahidəsi alimlərə kainatın genişlənmə sürətini tək addımda ölçmək imkanı verəcək. Bu isə kosmik tariximizin yeni səhifələrini açacaq.

Qravitasiya lensli supernovaların araşdırılması kainatın sirrini çözmək üçün yeni üfüqlər açır və insanlığın kainatla bağlı suallarına cavab tapmaqda önəmli rol oynayır.