Ürək Transplantasiyasında Donorun Bioloji Yaşı Qəbul Edənin Sağlamlığına Necə Təsir Edir?

Ürək transplantasiyasında bioloji yaşın dəyişməsi

Ürək transplantasiyaları dünyada donor çatışmazlığı səbəbindən ciddi məhdudiyyətlərlə üzləşir. Maraqlıdır ki, donor ürəyin bioloji yaşı qəbul edən şəxsin yaşına uyğunlaşır və bu proses ürəyin funksiyasına əhəmiyyətli təsir göstərir.

Gənc donor ürəkləri yaşlanır, yaşlılar yenilənir

ABŞ-da 2024-cü ildə 4,636 ürək transplantasiyası həyata keçirilib ki, bu da 2013-cü illə müqayisədə 81.5% artım deməkdir. Ümumiyyətlə, 45 yaşdan kiçik donorlar tövsiyə olunur, lakin ciddi koronar arter xəstəliyi olmayan yaşlı donorlar da qəbul edilə bilər.

Boston, Massaçusetsdə yerləşən Brigham and Women’s Hospitalda aparılan tədqiqatda donor və qəbul edən arasında 8–24 yaş fərqi olan yaşlı donor ürəkləri gənc qəbul edənlərdə, həmçinin 38–50 yaş fərqi olan gənc donor ürəkləri yaşlı qəbul edənlərdə araşdırılıb. Nəticələr göstərib ki, gənc donor ürəkləri yaşlı orqanizmlərdə sürətlə yaşlanır, yaşlı donor ürəkləri isə gənc qəbul edənlərdə yenilənir.

Siçanlar üzərində aparılan eksperimentlər

Tədqiqatçılar həmçinin siçanlarda ürək transplantasiyasından sonra bioloji yaşın dəyişməsini araşdırıblar. Gənc ürəklər yaşlı siçanlarda sürətlə yaşlanıb, yaşlı ürəklər isə gənc siçanlarda yenilənib. Bu nəticələr insanlarda da təsdiqlənib.

Bioloji yaş və ürək funksiyası

Transplantasiya olunmuş ürəklərin bioloji yaşı qəbul edən şəxsin yaşına uyğunlaşır və ürək funksiyası göstəriciləri də buna bağlıdır. Lakin bəzi ürək funksiyalarının geri dönməz ola biləcəyi qeyd olunur.

Ekspertlərin fikirləri

Tədqiqat müəllifi Cessi Poqanik bildirir ki, “Ən maraqlısı odur ki, siçanlarda müşahidə etdiyimiz eyni effektləri insanlarda da tapdıq.” Digər mütəxəssis Kris Simms isə əlavə edir: “Bəzi şeylər çox güman ki, sadəcə geri dönməzdir.”

İnsan həyatına təsiri

Bu kəşf ürək transplantasiyası sahəsində donor seçiminin və xəstə müalicəsinin optimallaşdırılması üçün yeni perspektivlər açır. Donor ürəyin bioloji yaşının qəbul edənə uyğunlaşması transplantasiya sonrası ürək sağlamlığının daha yaxşı idarə olunmasına imkan yaradır. Bu isə xəstələrin həyat keyfiyyətini artırmaq və transplantasiya nəticələrini yaxşılaşdırmaq üçün vacibdir.