Kanadada CHORD: Kosmosun Sirlərini Açan Nəhəng Radio Teleskopun Gücü

Kosmosun sirlərini açan nəhəng layihə

Kanadanın British Columbia əyalətində, Penticton yaxınlığında yerləşən Dominion Radio Astrophysical Observatory-də inşa edilən CHORD radio teleskopu astronomiya sahəsində yeni bir dövrün başlanğıcıdır. Hazırda 37 ədəd altı metrlik antena quraşdırılıb və 2025-ci ilə qədər bu sayın 512-yə çatdırılması planlaşdırılır. Bu nəhəng qurğu, iki futbol meydançası qədər sahəni əhatə edir və hidrogen atomlarının radio dalğalarını aşkar etməklə kainatın genişlənməsini izləmək məqsədi daşıyır.

Texnologiyanın gücü və məqsədləri

Layihənin büdcəsi 23 milyon ABŞ dollarıdır (təxminən 39 milyon AZN). CHORD-un əsas gücü 156 ədəd GPU ilə təmin olunan hesablama imkanlarıdır. Antenalar fiberglas materialından hazırlanıb və əl ilə şimal-cənub istiqamətində fırlanır. Bu sadə mexanizm müşahidələrə mane olmur, çünki Yer öz oxu ətrafında fırlanaraq göy üzünün müxtəlif hissələrini əhatə edir. CHORD sürətli radio partlayışlarının mənbəyini müəyyən etməkdə qabaqcıl rol oynayır. ABŞ-da yerləşən iki əlavə stansiya ilə birlikdə daha yüksək dəqiqlikdə məlumat toplanır.

Ekspertlərin fikirləri

Layihənin direktoru Matt Dobbs bu teleskopun astronomiyada yeni yanaşma olduğunu vurğulayır: “Bu, Kanadada astronomiyanın tamamilə fərqli bir üsulla aparılmasıdır.” O əlavə edir ki, CHORD sürətli radio partlayışlarının araşdırılmasında dünya səviyyəsində qabaqcıl mövqedə olacaq.

İnsanlar və gələcək

CHORD-un yaxınlığında fəaliyyət göstərən CHIME layihəsi sürətli radio partlayışlarının 90%-ni aşkar edib. İndi isə CHORD bu sahədə daha da irəli gedərək kainatın ən gizli hadisələrini aydınlatmağa çalışır. Bu, təkcə elm adamları üçün deyil, bütün insanlıq üçün yeni biliklər vəd edir. Kosmosun sirlərinə yaxınlaşmaq, insanın kainatdakı yerini daha yaxşı anlamaq üçün atılan böyük addımdır.

CHORD-un antenaları qar və digər hava şəraitindən qorunur, bu da onun il boyu fasiləsiz işləməsinə imkan yaradır. Hər iş günündə iki antenanın istehsal edilərək quraşdırılması planlaşdırılır. Kanada elminə və texnologiyasına qoyulan inamın canlı nümunəsi olan CHORD, gələcəyin astronomiyasını formalaşdırır.