Kanadada süni intellektlə bağlı tarixi məhkəmə qərarı: Nə dəyişəcək?

Süni intellektlə bağlı hüquq sahəsində ciddi xəbərdarlıq

Toronto məhkəməsi 2026-cı ilin iyununda Şəhriyar Mazaherini Ontario Hüquq Cəmiyyətinə 31,150 ABŞ dolları (təxminən 53,000 AZN) ödəməyə məcbur etdi. Mazaheri süni intellektdən istifadə edərək saxta və yanıltıcı hüquqi məlumatlar təqdim etmişdi. Bu qərar AI-nin məsuliyyətsiz istifadəsinin nəticələrini vurğulamaq üçün verilib.

Saxta istinadlar və məntiqsiz sənədlər

Mazaherinin təqdim etdiyi sənədlərdə mövcud olmayan işlərə istinadlar var idi və mövcud işlərin də məzmunu düzgün əks etdirilmirdi. Məhkəmə qərarında açıq şəkildə qeyd olunub ki, “Artificial intelligence can’t think like a lawyer” – yəni süni intellekt vəkil kimi düşünə bilməz.

Hüquqi əsasların olmaması və peşə davranışının qiymətləndirilməsi

Qərarda həmçinin vurğulanır ki, Mazaherinin təqdim etdiyi materiallarda “not a single proposition of law in any of the (Mazaheri’s) materials was supported by a reliable authority”. Onun AI-dən məsuliyyətsiz istifadəsi yalnız vaxt, xərc və səylərin itirilməsinə səbəb olmayıb, həm də peşə etikası baxımından ciddi pozuntu kimi qiymətləndirilib.

Lisenziyanın dayandırılması və gələcək perspektivlər

Mazaherinin vəkil lisenziyası 2024-cü ilin noyabrında müvəqqəti dayandırılıb. O, bu qərarın ləğvini və ya dəyişdirilməsini istəyib, amma məhkəmə onun bərpasını rədd edib və tam xərcləri ödəməsini əmr edib. Başqa bir məhkəmə paneli onun peşə davranışını ayrıca qiymətləndirəcək.

Kanadada AI ilə bağlı artan problemlər

2024-cü ildən bəri Kanadada 132 dəfə saxta hüquqi istinadlar təqdim olunub, bunlardan 24-ü Ontario Hüquq Cəmiyyəti üzvləri ilə bağlıdır. Çox hallarda AI-nin yaratdığı saxta istinadlar özünü təmsil edən şəxslərlə əlaqəlidir. Bu, hüquq sistemində süni intellektin məsuliyyətsiz istifadəsinin geniş yayılmış problem olduğunu göstərir.

İnsanlara təsiri və gələcək çağırışlar

Bu qərar hüquq sahəsində süni intellektin məsuliyyətlə istifadəsinin vacibliyini bir daha ortaya qoyur. İnsanların hüquqi proseslərdə doğru və etibarlı məlumat almaq hüququ təhlükə altındadır. Məhkəmə bu qərarla həm vəkillərə, həm də hüquq sisteminə AI-nin düzgün idarə olunması üçün ciddi xəbərdarlıq etdi.

Mazaheri isə AI istifadə etdiyini etiraf edib və üzr istəyib. Lakin bu, məsuliyyətsiz yanaşmanın nəticələrini dəyişdirmir. Kanadada hüquq sahəsində süni intellektlə bağlı ilk belə böyük cərimə, gələcəkdə oxşar hallar üçün presedent rolunu oynaya bilər.