Kanzi Bonobosu: Təsəvvür Gücü Elm Dünyasını Necə Sarsıdır?

Kanzi və təsəvvür qabiliyyəti

43 yaşlı Kanzi, Iowa ştatındakı Ape Initiative tədqiqat mərkəzində aparılan eksperimentdə primatların təsəvvür qabiliyyətini nümayiş etdirdi. Kanzi görünməyən şirəni doğru fincana göstərməklə, sadəcə yaddaş və ya təsadüf deyil, simulyasiyanı başa düşdüyünü sübut etdi.

Elm dünyasında yeni perspektiv

Science jurnalında dərc olunan tədqiqatda Kanzi 18 ardıcıl sınaqda 77% hallarda real şirəni seçib. Bu nəticə göstərir ki, təsəvvür yalnız insanlara xas deyil, primatlar da bu qabiliyyətə malik ola bilər. Kanzi, mükafat almamasına baxmayaraq, frustrasiya etmədən təsəvvürü anladığını açıq şəkildə göstərdi.

Kanzi və insan dili

Kanzi illərlə lexigramlarla ünsiyyət qurmaq üçün təlim alıb və ingilis dilini təbii şəkildə öyrənib. Bu, onun sadəcə instinkt deyil, düşüncə və anlayış qabiliyyətinə malik olduğunu göstərir. Tədqiqatçılar Kanzi-ni "ideal iştirakçı" adlandırırlar, çünki o, həm ingiliscə danışılanları anlaya, həm də görünməyən obyektləri izləyə bilir.

Təkamül və ortaq zəka mirası

Araşdırma müəllifləri təsəvvür qabiliyyətinin insan və primatlarda ortaq təkamül mirası ola biləcəyini düşünürlər. Kanzi və digər bonobolar arasında müşahidə olunan interaktiv oyunlar da bu zəkanın sosial və emosional tərəflərini vurğulayır.

İnsan və primat arasında körpü

Kanzi 2025-ci ildə vəfat edib, amma onun tədqiqatları insanla primatlar arasında yeni körpü yaratdı. Kongo ərazisində təxminən 15.000-20.000 bonobo yaşayır və onların da bənzər qabiliyyətlərə malik olub-olmaması gələcək tədqiqatların mövzusudur.

Bu araşdırma göstərir ki, insan zəkası unikal deyil və təsəvvür qabiliyyəti təbiətdə daha geniş yayılmış bir fenomen ola bilər. Kanzi kimi fərdlərin hekayəsi isə elm və insanlıq arasında yeni dialoqun başlanğıcıdır.