Keniya virtual aktivlər üçün yeni qanunu ilə rəqəmsal inqilaba başlayır

Keniya virtual aktivlər üçün yeni tənzimləmə çərçivəsi yaratdı

Keniya 15 oktyabr 2025-ci ildə qəbul etdiyi Virtual Aktiv Xidmət Təminatçıları Qanunu (2025-ci il, №20) ilə rəqəmsal aktiv bazarında yeni dövr açdı. Qanun 21 oktyabr 2025-ci ildə rəsmi qəzetdə dərc olunub və 4 noyabr 2025-ci ildən qüvvəyə minib. 21 iyul 2026-cı ildən isə milli qanun kimi tam tətbiq ediləcək, lakin lisenziyalaşdırma yalnız implementasiya qaydaları qəbul edildikdən sonra başlayacaq.

Lisenziyalaşdırma və tənzimləmə mexanizmləri

Bu qanun virtual aktiv xidmətləri göstərən şirkətlərin — VASP-lərin — lisenziyalaşdırılması və tənzimlənməsini nəzərdə tutur. Qanuna əsasən, VASP-lər lisenziyasız fəaliyyət göstərə bilməzlər. Lisenziyalar il sonuna qədər qüvvədə olur və hər il 31 dekabrda bitir.

Lisenziyalaşdırma fəaliyyət növünə görə aparılır. Məsələn, Mərkəzi Bank (CBK) virtual aktiv pul kisələri, ödəniş prosessorları və stabilcoin buraxılışını lisenziyalaşdırır. Kapital Bazarları İdarəsi (CMA) isə virtual aktiv birjaları, ticarət, təmizləmə və hesablaşma platformaları, brokerlər, investisiya məsləhətçiləri, idarəçilər, tokenləşdirmə və token buraxılış platformalarını lisenziyalaşdırır. Bundan əlavə, VASP-lər fiziki ofisə malik olmalıdırlar.

Qanunun istisnaları və tənzimləyici orqanlar

Qanun bəzi tokenləri virtual aktiv kimi tanımır. Məsələn, bağlanmış ekosistemlərdə istifadə olunan rəqəmsal təmsilçilər, mərkəzi banklar tərəfindən buraxılan fiat valyutalarının rəqəmsal təmsilçiləri və ödəniş, investisiya və digər maliyyə məqsədləri üçün istifadə olunmayan NFT-lər virtual aktiv sayılmır.

Tənzimləyici orqanlar kimi CBK və CMA göstərilir, lakin digər dövlət qurumları da qəzet bildirişi ilə tənzimləyici statusu ala bilərlər.

Keçid müddəti və gələcək addımlar

Qanun 4 noyabr 2025-ci ildən qüvvəyə minib, lakin lisenziyalaşdırma yalnız implementasiya qaydaları qəbul edildikdən sonra başlayacaq. Keçid müddəti 1 il davam edir və 4 noyabr 2026-cı ildə sona çatacaq. 2026-cı ilin martında Milli Maliyyə Nazirliyi, CBK və CMA çoxagentlikli işçi qrupu vasitəsilə Virtual Aktiv Xidmət Təminatçıları Qaydalarının layihəsini ictimai rəy üçün təqdim edib. Bu qaydaların 10 aprel 2026-cı il tarixinədək yekunlaşdırılması gözlənilir.

İnsanlara və bazara təsiri

Bu qanun Keniya rəqəmsal aktiv bazarında şəffaflığı və etibarlılığı artıracaq. İndi virtual aktiv xidmətləri göstərən şirkətlər qanun çərçivəsində fəaliyyət göstərməli, bu isə istifadəçilərin hüquqlarının qorunmasına və bazarın nizamlanmasına xidmət edir. Lisenziyalaşdırma, fiziki ofis tələbi, kiber təhlükəsizlik və maliyyə tələbləri şirkətlərin məsuliyyətini artırır, saxtakarlıq riskini azaldır.

Keniya hökuməti rəqəmsal iqtisadiyyatı gücləndirmək və beynəlxalq standartlara uyğunlaşmaq üçün bu addımı atıb. Virtual aktivlər sahəsində şəffaflıq və tənzimləmə bazarın inkişafına təkan verəcək, həm investorların, həm də istifadəçilərin təhlükəsizliyini təmin edəcək.