Kepler-51: İlk dəfə kəşf olunan pambıq kimi yüngül ekzoplanetlərin sirri nədir?

Kepler-51 sistemi və onun sirli ekzoplanetləri

Kepler-51 sistemi, 2,615 işıq ili uzaqlıqda yerləşən və təxminən yarım milyard yaşında olan gənc, Günəşə bənzər ulduz ətrafında fırlanan dörd ekzoplanetdən ibarətdir. Bu planetlərdən üçü – Kepler-51b, 51c və 51d – ölçülərinə görə Saturna bənzəyir, lakin kütlələri Yerin kütləsindən çox azdır. Onların sıxlığı isə pambıq konfetinə (cotton candy) bənzəyir, yəni çox yüngül və nadirdir.

Qalın duman qatları və görünməz kimyəvi tərkib

Bu ekzoplanetlərin atmosferində qalın duman qatları mövcuddur. NASA-nın James Webb Kosmos Teleskopu (JWST) belə qalın dumandan keçə bilmədiyi üçün planetlərin kimyəvi tərkibini aşkar etmək mümkün olmayıb. Daha əvvəl Hubble Teleskopu da atmosferdə heç bir kimyəvi iz tapmayıb. Kepler-51d-nin atmosferində Saturnun ən böyük ayı Titanın atmosferinə bənzər, lakin daha geniş miqyaslı duman qatının olması alimləri təəccübləndirib.

Nadir planetlər və formalaşma sirri

Bu planetlərin nüvələri kiçik, atmosferləri isə nəhəngdir. Onların yaranma mexanizmi hələ tam aydın deyil. Penn State Universitetindən Suvrath Mahadevan deyir: “Bu ultra-aşağı sıxlıqlı planetlər nadirdir və qaz nəhənglərinin necə formalaşdığı barədə ənənəvi anlayışları alt-üst edir.” Jessica Libby-Roberts isə əlavə edir: “Bir planetin yaranmasını izah etmək çətindirsə, burada üçü var!”

Gələcək tədqiqatlar və sistemin xüsusiyyətləri

Kepler-51b, 51c və 51d planetləri Veneranın orbitindən daha yaxın məsafədə yerləşir və ulduz küləyi onların qalın atmosferlərini tədricən soyudur. Bu, onların qalın atmosferlərinin necə dayandığını anlamaqda açar ola bilər. Tədqiqatçılar Kepler-51b üzərində əlavə tədqiqatlar aparır, bu araşdırmaların nəticələri 51c və 51d planetlərinə də aid edilə bilər.

Kepler-51 sistemi, ekzoplanet tədqiqatlarında yeni səhifə açır. Bu qəribə, yüngül və dumanlı planetlər həm heyrətləndirir, həm də kainatdakı həyat və planet formalaşması haqda yeni suallar doğurur.