Kepler Supernovası: 25 İllik Sirri Necə Açıqlandı?

25 İllik Kosmik Səyahət: Kepler Supernovası

NASA-nın Chandra X-ray Rəsədxanası Kepler supernovasının qalıqlarının 25 illik inkişafını əks etdirən möhtəşəm bir video yayımlayıb. Bu video, 2000-ci ildən 2025-ci ilə qədər toplanmış məlumatlardan istifadə edilərək hazırlanıb və ulduz partlayışlarının zamanla necə inkişaf etdiyini vizuallaşdırmağa imkan verir.

Qədim Qalıqların Hərəkəti

Videoda qalıqların parlaq bir halqa şəklində genişləndiyi görünür. Beş fərqli tarixdə - 2000, 2004, 2006, 2014 və 2025-ci illərdə toplanmış məlumatlar əsasında hazırlanan görüntülər, qalıqların kosmosda necə hərəkət etdiyini göstərir. Bu halqa, dərin kosmosa atılmış materiallara çırpılaraq genişlənir. Kepler supernovasının qalıqları Samanyolu qalaktikasında, Yerdən təxminən 17000 işıq ili uzaqlıqda yerləşir. Bu məsafə astronomlara onun inkişafını real vaxtda izləmək imkanı verir.

Sürət və Maneələr

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, qalıqların bir hissəsi saatda 22 milyon kilometr (işığın sürətinin 2%-i) sürətlə hərəkət edir, digər hissəsi isə daha yavaş, saatda 6.4 milyon kilometr (işığın sürətinin 0.5%-i) sürətlə irəliləyir. Bu fərq, qalıqların üzləşdiyi qaz sıxlığının dəyişməsi ilə izah olunur.

George Mason Universitetindən olan tədqiqatçı Jessye Gassel bildirib: 'Keplerin hekayəsi hələ indi başlayır. Ulduzun bu qalıqlarının kosmosa atılmış materiallara çırpılmasını izləmək heyrətamizdir.'

Ulduzun Ölümü

Kepler supernovası bir zamanlar ağ cırtdan ulduz idi. O, kritik kütləni aşdıqdan sonra partlayaraq kütləvi termonüvə partlayışı yaratdı. Bu hadisə, ehtimal ki, qırmızı nəhəng bir ulduzla qarşılıqlı təsir nəticəsində baş verib. Kepler supernovası 1604-cü ildə alman astronomu Johannes Kepler tərəfindən kəşf edilib və bu, Samanyolu qalaktikasında çılpaq gözlə görünən son supernova hadisəsi olub.

Kainatın Mənşəyini Anlamaq

NASA-nın Goddard Kosmik Uçuş Mərkəzindən astrofizik Brian Williams deyir: 'Supernova partlayışları və onların kosmosa atdığı elementlər yeni ulduzların və planetlərin həyat damarıdır. Onların davranışını anlamaq bizim kosmik tariximizi bilmək üçün vacibdir.'

Bu tədqiqat yalnız Kepler supernovasının hekayəsini deyil, həm də kainatın necə inkişaf etdiyini anlamağa kömək edir.