Kəskin stress yaddaş funksiyalarını necə və niyə pozur?

Stress və yaddaşın incə əlaqəsi

Kəskin stress yaddaşdakı keçmiş məlumatları yeni məlumatlarla əlaqələndirmə qabiliyyətini zəiflədir. Bu, insanların təzyiq altında nəticə çıxarmaqda çətinlik çəkməsinin səbəbini izah edir.

Tədqiqatın əsas məqamları

2026-cı il mayın 22-də Science Advances jurnalında dərc olunan tədqiqatda 121 iştirakçı heyvan şəkilləri ilə üz və ya səhnə şəkillərini yadda saxlamağa çalışıb. İştirakçıların təxminən yarısı saxta iş müsahibəsi və mürəkkəb riyazi tapşırıqlarla kəskin stressə məruz qalıb, digərləri isə sadə nitq və riyazi tapşırıqlar yerinə yetirib.

Beyin və stress

Hippokampus yaddaşların inteqrasiyasında əsas rol oynayır və stressə qarşı həssasdır. Tədqiqatçılar beyin görüntüləmə və psixoloji testlər vasitəsilə stressin yaddaş inteqrasiyasına necə təsir etdiyini araşdırıblar. Nəticələr göstərir ki, stress altında olan iştirakçılar yaddaşları birləşdirməkdə ciddi çətinlik çəkir.

Ekspertlərin fikirləri

Oreqon Universitetindən neyroelm üzrə mütəxəssis Brice Kuhl bildirir ki, "Nəyin səhv getdiyini görmək çox təsir edicidir". Bu, stressin yaddaş funksiyalarına təsirini daha yaxşı anlamağa imkan verir.

İnsan həyatına təsiri

Bu tədqiqat göstərir ki, stress yalnız ruh halına deyil, yaddaş və öyrənmə qabiliyyətinə də mənfi təsir göstərir. Məsələn, iş müsahibəsi kimi stressli vəziyyətlərdə yaddaş zəifləyir və bu, qərar vermə və nəticə çıxarma proseslərini çətinləşdirir. Bu isə həm şəxsi, həm də peşəkar həyatda problemlərə səbəb ola bilər.

Stressin yaddaş üzərindəki bu təsiri gələcəkdə stresslə mübarizə və yaddaşın qorunması üçün yeni yanaşmaların inkişafına təkan verəcək.