Kimyaçı Omar Yaghi ABŞ-dan Çinə keçdi: Tsinghua Universitetində inqilabi tədqiqatlar başlayır

Omar Yaghi ABŞ-dan Çinə köçdü

Kimyaçı Omar Yaghi uzun illər fəaliyyət göstərdiyi ABŞ-ı tərk edərək Çin Tsinghua Universitetində tam iş vaxtı ilə tədqiqatçı kimi fəaliyyətə başlayıb. O, 3 iyul 2026-cı il tarixində universitetin fakültəsinə qəbul olunub və süni intellektlə dəstəklənən materialların kəşfi üzrə yeni institutun rəhbəri təyin edilib.

ABŞ-da elm sahəsində narahatlıqlar

Yaghi ABŞ-da elm sahəsində qrantların azaldılmasından narahat olduğunu bildirib. O, ABŞ-ın elmi maliyyələşdirməsinin azaldılmasını və tədqiqatçılar arasında süni intellekt inqilabının qəbul edilməməsini ciddi problem kimi qiymətləndirir. Alim hesab edir ki, tədqiqatçılar süni intellekt modelləri ilə işləməlidirlər, çünki bu, ABŞ-ın qabaqcıl elmi sisteminin yaşaması üçün vacibdir.

MOF materiallarının inkişafında öncül

Omar Yaghi 15 yaşında ABŞ-a gəlib və 2012-ci ildən Kaliforniya Universiteti, Berkeley-də tədqiqatçı kimi çalışıb. O, metal-organik çərçivə (MOF) materiallarının inkişafında tanınır. MOF-lər qaz saxlamaq, kimyəvi reaksiyalarda katalizator kimi istifadə olunur və geniş kommersiya tətbiqlərinə malikdir. Yaghi 2025-ci ildə Kimya üzrə Nobel Mükafatını paylaşıb, həmçinin Albert Einstein Elm Mükafatı və Wolf Kimya Mükafatına layiq görülüb.

Tsinghua Universitetində yeni imkanlar

Tsinghua Universiteti Yaghi ilə mürəkkəb elmi problemləri həll etməyi planlaşdırır. Universitetin kimya şöbəsinin rəhbəri Lei Liu Yaghi-nin proqramını yüksək qiymətləndirərək, onun rəhbərliyi altında yeni kəşflər üçün imkanların artacağını bildirib. Yaghi isə yeni işində sahələrarası problemləri həll etməyi və Şərq ilə Qərb intellektual ənənələrini birləşdirməyi hədəfləyir.

Elmi təşəbbüslər və şirkət fəaliyyəti

Yaghi ABŞ-da Atoco və WaHa şirkətlərini təsis edib. 2022-ci ildə WaHa-nın idarə heyətindən ayrılıb, lakin Atoco şirkəti ilə əməkdaşlıq daha da güclənəcək. Atoco-nun baş direktoru Samer Taha bildirir ki, Yaghi-nin Çinə köçməsi onun qlobal tədqiqat təşəbbüsü olan Yaghi Science Initiative ilə əməkdaşlığı artıracaq və qlobal elmi araşdırmalara töhfə verəcək.

Bu köç alim üçün yeni imkanlar açır və süni intellektin elmdə tətbiqinin genişlənməsinə işıq tutur. Yaghi-nin fəaliyyəti tədqiqatçılar və sənaye arasında körpü rolunu oynayır və gələcəyin texnologiyalarının formalaşmasına töhfə verir.