Kokain Asılılığında Yeni Dövr: ΔFosB Zülalının Beyindəki Gizli Rolu Açıqlandı

Kokain asılılığı: Beyində gizli dəyişikliklər

Kokain istifadəçilərinin beyin nüvəsi accumbensində baş verən dəyişikliklər asılılığın əsasını təşkil edir. Son tədqiqatlar göstərir ki, ΔFosB adlı zülal genləri aktivləşdirib deaktivləşdirərək sinir hüceyrələrində uzun müddət qalır. Bu zülalın yığılması təkrar istifadədə artır və asılılığın dərinləşməsinə səbəb olur.

Tədqiqatın əsas məqamları

İspaniyada 100.000-dən çox insan kokainlə problemli istifadə edir. Təəssüf ki, bu asılılıq üçün təsdiqlənmiş dərman yoxdur. Maraqlıdır ki, kokain asılılığında fiziki çəkilmə simptomları opiatlardan fərqli olaraq müşahidə olunmur, amma istifadəçilərin təxminən 24%-i həftəlik istifadəyə qayıdır, 18%-i isə bir il sonra müalicə proqramına yenidən müraciət edir.

CRISPR texnologiyası və siçanlar üzərində aparılan tədqiqat

Madriddə CSIC və Amsterdam Universitetinin alimləri erkək siçanlarda CRISPR texnologiyasından istifadə edərək ΔFosB zülalının rolunu araşdırıblar. Onların sözlərinə görə, “ΔFosB olmadan kokain eyni beyin dəyişikliklərini və istifadəyə impulsu yaratmır”. Bu, asılılığın neyronal dəyişikliklərlə bağlı olduğunu təsdiqləyir.

Alkoqol asılılığı və qərarvermə beyni

Paralel aparılan başqa bir tədqiqatda alkoqol asılılığının ön insula beyin bölgəsində qərarverməni dəyişdirdiyi üzə çıxıb. GLP1 agonistləri bəzi qida asılılıqlarında təsirli olsa da, kokain asılılığında bu dərmanların effektivliyi sübut olunmayıb.

Asılılıq: iradə zəifliyi yox, xəstəlik

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, asılılıq sadəcə iradə zəifliyi deyil, beyində dərin və davamlı dəyişikliklərin nəticəsidir. “Asılılıq xərçəng kimi ciddi xəstəlikdir”, – deyə tədqiqatın müəllifi A. J. Robison bildirir.

İnsan hekayələri və gələcəyə baxış

İspaniyada kokainlə mübarizə aparanların sayı artdıqca, bu tədqiqatlar onlara yeni müalicə yolları və anlayışlar təqdim edir. Elm asılılığın qaranlıq labirintində işıq yandırır və cəmiyyətə bu xəstəliyi daha yaxşı anlamağa kömək edir.