Kosmik Stansiyanın Unudulmaz Hekayəsi: İnsanlığın Əbədi İrsi Nədir?

1986-cı il fevralın 20-də Baykonur kosmodromundan "Proton-K" daşıyıcı raketi ilə sovet kosmik stansiyası "Mir"in əsas bloku orbitə buraxıldı. İlk modullu orbit stansiyası olan "Mir"in əsas bloku təxminən 20 ton ağırlığında idi və altı stykovka nöqtəsi vasitəsilə gələcək ixtisaslaşmış modulların qoşulmasına imkan verirdi. 1976-cı ildə NPO "Energiya" tərəfindən hazırlanmış texniki layihə əsasında qurulan "Mir" on il ərzində müxtəlif modullarla zənginləşdirildi.

1986-cı il martın 13-də "Soyuz T-15" gəmisilə ilk heyət – komandan Leonid Kizim və bordinjener Vladimir Solovyev stansiyaya gəldi. Onlar aylarla orbitdə qalaraq "Mir"in imkanlarını sınadılar. 1987-ci ilin aprelində 11 ton ağırlığında astrofizik modul "Kvant-1" stansiyaya qoşuldu. Həmin il kosmonavt Yuri Romanenko 326 gün orbitdə qalaraq dünya rekordunu qırdı. 1995-ci ildə isə həkim-kosmonavt Valeriy Polyakov 437 günlə orbitdə qalmaq üzrə rekordunu yenilədi.

"Mir"də 23 000-dən çox elmi təcrübə aparıldı. 1995-ci ildən stansiya beynəlxalq layihəyə çevrildi və 12 ölkədən olan kosmonavtlar burada bir araya gəldi. Bu, soyuq müharibədən sonra kosmosda əməkdaşlığın simvolu oldu.

1997-ci ilin fevralında stansiyada oksigen şüşəsinin partlaması səbəbindən yanğın baş verdi və altı kosmonavt həyatını təhlükə altına aldı. İyun ayında isə "Progress M-34" yük gəmisinin toqquşması nəticəsində "Spektr" modulu zədələndi və stansiyanın elektrik enerjisinin 40 faizi itdi. Bu hadisələr "Mir"in fəaliyyətini ciddi sınağa çəkdi.

"Mir"in illik baxımı 70-200 milyon ABŞ dolları arasında idi. 16 iyun 2000-ci ildə son əsas heyət stansiyanı tərk etdi. 23 mart 2001-ci ildə isə "Mir" Sakit okeanın cənub hissəsində suya qərq edildi. 5511 gün orbitdə fəaliyyət göstərən stansiya 86 331 dəfə Yer ətrafında dövrə vurdu. Bu, insanlığın kosmosda davamlı yaşayış və tədqiqat sahəsində böyük addımı oldu.

Kosmik tədqiqatlar üzrə mütəxəssislər bildirirlər ki, "Mir" yalnız texnoloji nailiyyət deyil, həm də beynəlxalq əməkdaşlıq və insan iradəsinin simvoludur. Onun uğurları və sınaqları gələcək kosmik missiyalara zəmin yaratdı.

"Mir"in hekayəsi insanlığın ulduzlara doğru səyahətində əvəzsiz mərhələ olaraq qalır. Bu stansiyada yaşananlar və əldə olunan təcrübələr gələcək nəsillərə ilham verir və kosmosun sirlərini açmaqda yeni imkanlar yaradır.