Kosmos Yarışı Yenidən Başlayır: Yeni Dövrün Ən Böyük Çağırışları

Kosmosda Yeni Yarış

Kosmosda üstünlük uğrunda mübarizə, ABŞ, Çin və Rusiya arasında yeni bir dövrün yarışını formalaşdırır. NASA rəhbəri Bill Nelson dəfələrlə ABŞ-ın Çinlə kosmosda yeni bir yarışda olduğunu vurğulayıb. Amma bu yarışın 'qalibiyyət' anlayışı və mükafatları hələ tam aydın deyil.

Tarixdən Gələn Dərslər

Britaniyalı jurnalist Tim Marshall, 'The Future of Geography' adlı kitabında kosmosdakı mübarizəni tarixi dəniz və hava üstünlükləri ilə müqayisə edir. O, kosmosda üstünlük əldə etmənin dünya siyasətinə təsir edəcəyini iddia edir. Lakin kitabda bir çox faktiki səhvlər var. Məsələn, Marshall, Çin və Rusiyanın Artemis Razılaşmalarından kənarlaşdırıldığını iddia edir, halbuki bu razılaşmalara qoşulmaq tamamilə ölkələrin öz seçimidir. ABŞ-ın bu ölkələrin qoşulmasına mane olan heç bir hüquqi və ya texniki məhdudiyyəti yoxdur.

Ayın Kolonizasiyası və Resurslar

Marshall həmçinin Ayın kolonizasiyasını 'dəniz güclərinin üstünlüklərinə bənzər' olaraq təsvir edir. Ayda su buzlarının mövcudluğu və potensial resurslar böyük maraq doğurur. Amma bu resursların miqyası və çıxarılma çətinlikləri hələ də tam məlum deyil. Bundan əlavə, Ayda helium-3 kimi resursların istifadəsi ilə bağlı texnoloji problemlər mövcuddur, çünki Yer üzündə bu maddəni istifadə edə biləcək nüvə sintez reaktorları hələ mövcud deyil.

Ekspertlərin Baxışı

Ekspertlər qeyd edirlər ki, kosmosda mübarizə yalnız resurslarla məhdudlaşmır. Həm mülki, həm də hərbi sahədə üstünlük əldə etməklə ölkələr öz mövqelərini gücləndirirlər. Amma bu mübarizədə 'yarış' anlayışı hələ tam formalaşmayıb, çünki konkret 'finiş xətti' və 'mükafatlar' müəyyən edilməyib. Tim Marshall-ın kitabında bəzi məlumatlar yanlış təqdim edilib. Məsələn, o, ESA-nın (Avropa Kosmik Agentliyi) ABŞ-ın Artemis Razılaşmalarına qoşulduğunu iddia edir, halbuki ESA bu razılaşmalara tərəfdaş deyil, çünki yalnız milli hökumətlər bu razılaşmalara qoşula bilər.

İnsanlar Üçün Təsiri

Kosmosdakı yarışın nəticələri texnologiya inkişafına, təhlükəsizlik məsələlərinə və hətta iqtisadiyyata təsir göstərə bilər. Ayda potensial resursların araşdırılması, gələcəkdə dünya iqtisadiyyatını dəyişdirə biləcək yeni imkanlar yarada bilər. Amma bu imkanların gerçəkləşməsi üçün texnoloji və siyasi maneələri aşmaq lazımdır.

Nəticə olaraq, kosmosda mübarizə hələ də tam 'yarış' adlandırılmasa da, dünya siyasətinə və texnoloji inkişaflara təsir edəcək yeni bir mərhələni formalaşdırır.