Tarixdə ilk: Kosmosda böyrək və qaraciyər toxuması 3D çap olundu

Kosmosda bioprintinqdə tarixi uğur

2026-cı ilin iyun ayında Beynəlxalq Kosmos Stansiyasında (BKS) aparılan eksperimentlər biotexnologiya sahəsində yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Kaliforniyada yerləşən Auxilium Biotechnologies şirkətinin AMP-1 adlı orbital bioprinteri ilk dəfə canlı böyrək və qaraciyər toxuması çap etməyə nail oldu.

AMP-1 bioprinterinin çoxşaxəli imkanları

Wake Forest Institute for Regenerative Medicine-in dizaynlarından istifadə edən AMP-1 həmçinin 28 sinir təmiri implantı çap etdi. Bu, bir missiyada müxtəlif toxuma növlərinin çapı sahəsində ilk belə hadisədir. Bioprint edilmiş materiallar SpaceX-in Dragon yük kapsulu ilə iyunun 17-də Sakit Okeana eniş edərək Yerə gətirildi.

Ekspertlərin fikirləri

Auxilium-un baş icraçı direktoru Jacob Koffler texnologiyanın çoxşaxəliliyini vurğulayaraq bildirdi: “Çoxsaylı toxuma növlərinin və klinik baxımdan əhəmiyyətli tibbi məhsulların istehsal imkanları texnologiyamızın həm çevikliyini, həm də miqyaslana bilməsini göstərir.” Wake Forest-in direktoru Anthony Atala isə əlavə etdi: “Beynəlxalq Kosmos Stansiyasında canlı qaraciyər və böyrək toxumasının uğurla çap olunması regenerativ tibb sahəsində mühüm irəliləyişdir.”

Kosmosda bioprintinqin gələcəyi

2018-ci ildə rus kosmonavtı Oleg Kononenko tərəfindən BKS-də maqnit sahəsi ilə xırda xırda qığırdaq hüceyrələrinin yığılması təcrübəsi aparılsa da, AMP-1 bioprinteri kosmosda bir neçə toxuma növünün çapını reallaşdıran ilk cihazdır. Auxilium-un mühəndislik üzrə vitse-prezidenti Isac Lazarovits bu missiyanı “kosmosda biotexnologiyanın istehsalı üçün həyəcanverici addım” adlandırdı və əlavə etdi: “Bir missiyada müxtəlif məhsul növlərinin və əhəmiyyətli həcmdə istehsalın nümayişi orbitdə rutin istehsal əməliyyatlarına doğru irəliləyişdir.”

Bu nailiyyət regenerativ tibb və kosmosda biotexnologiyanın inkişafını sürətləndirir, insan sağlamlığı üçün yeni imkanlar yaradır.